نکته‌های تفسیر نور

از صحنه‌هاى تکان‌دهنده‌ى قيامت، گفتگوى دوزخيان با يکديگر، به ويژه با سران و جلد 3 - صفحه 62 بزرگانى است که سبب جهنّمى شدن آنان شده‌اند. به همين جهت آنجا دوستان بى‌تقوا نيز با هم دشمن مى‌شوند. «الْأَخِلَّاءُ يَوْمَئِذٍ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ عَدُوٌّ إِلَّا الْمُتَّقِينَ» «1»، گاهى هم تقاضا مى‌کنند که عاملان گمراهى خود را ببينند و پايمالشان کنند. «أَرِنَا الَّذَيْنِ أَضَلَّانا مِنَ الْجِنِّ وَ الْإِنْسِ نَجْعَلْهُما تَحْتَ أَقْدامِنا» «2» و گاهى اطاعت از بزرگان را عامل سقوط خويش مى‌دانند. «أَطَعْنا سادَتَنا وَ کُبَراءَنا فَأَضَلُّونَا السَّبِيلَا» «3» امّا انسان داراى اختيار و آزادى عمل است و نمى‌تواند انحراف و خطاى خود را تنها به گردن ديگران اندازد. امام صادق عليه السلام فرمودند: «مراد از رهبران‌ «هؤُلاءِ أَضَلُّونا»، رهبران فاسد و ائمّه‌ى ظلم و جور مى‌باشد». «4» در قيامت رهبران جور و پيروان آنها، هرکدام دو برابر عذاب مى‌شوند، زيرا قرآن در پاسخ تقاضاى منحرفان براى عذاب دو برابر رهبران خود مى‌فرمايد: هم رهبران دو برابر کيفر دارند و هم پيروان آنها، «لِکُلٍّ ضِعْفٌ» رهبران، چون هم خود منحرف شدند و هم ديگران را منحرف کردند و امّا پيروان آنها نيز هم براى انحراف خود و هم براى اين‌که با پيروى و حمايت خود به رهبران باطل رونق دادند.