تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
بَلى مَنْ أَسْلَمَ وَجْهَهُ لِلَّهِ وَ هُوَ مُحْسِنٌ فَلَهُ أَجْرُهُ عِنْدَ رَبِّهِ وَ لا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَ لا هُمْ يَحْزَنُونَ (112)
بَلى مَنْ أَسْلَمَ: ( «بلى» کلمه ايجاب است براى اثبات آنچه نفى کرده بودند) يعنى چنين نيست که تصور نموده‌اند، بلکه هر کس تسليم نمود و خالص ساخت، وَجْهَهُ لِلَّهِ: همّ خود را براى خدا، و به تمام جهات مطيع و منقاد اوامر الهى شد و پاکيزه گردانيد نفس خود را و غير را شريک در عبادت قرار نداد، وَ هُوَ مُحْسِنٌ: و حال آنکه او نيکوکار باشد در کردار و گفتار، يعنى عمل خود را به ريا و سمعه و خودنمائى آميخته نگردانيده و بر وفق آنچه مأمور شده بر وجه اخلاص بجاى آورده، فَلَهُ أَجْرُهُ عِنْدَ رَبِّهِ: پس براى او است ثواب که موعود است بر عمل او، و ثابت است نزد پروردگارش که ضايع و ناقص نخواهد شد. وَ لا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ: و هيچ ترسى نيست براى ايشان از فوت ثواب، وَ لا هُمْ يَحْزَنُونَ: و نه ايشان محزون شوند از تصور زوال آن اجر و ثواب در روز حساب.
تبصره: آيه شريفه دلالت دارد بر آنکه ترتب ثواب و اجر نسبت به طاعات و عبادات، منوط است به آنکه بنده تسليم محض باشد در اوامر الهى به مرتبه‌اى که هيچ رأيى و اراده و استقلالى از خود نداشته باشد بالکليه وجهه او متوجه به حضرت حق بوده و ابدا غير را منظور ندارد، بلکه عمل را به تمام جهات خلوص بجاى آرد براى رضاى سبحانى.
در کتاب کافى- از حضرت صادق عليه السلام فرمود: کلّ رياء شرک
تفسير اثنا عشرى، ج1، ص: 233
انّه من عمل للنّاس کان ثوابه على النّاس و من عمل للّه کان ثوابه على اللّه «1»:
يعنى هر ريائى شرک است، بدرستى که هر که عمل براى مردم نمايد، باشد ثواب او بر مردم؛ و هر که عمل براى خدا نمايد، باشد ثواب او بر خدا.
نکته: استعمال «وجه» در تمام بدن از قبيل تسميه شي‌ء به اسم، اشرف اجزاء و تسميه کل به اسم جزء باشد، و مراد از کلمه «عند ربه» قرب شرفى و منزلتى است نه مکانى.