تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ نادى أَصْحابُ الْجَنَّةِ أَصْحابَ النَّارِ أَنْ قَدْ وَجَدْنا ما وَعَدَنا رَبُّنا حَقًّا فَهَلْ وَجَدْتُمْ ما وَعَدَ رَبُّکُمْ حَقًّا قالُوا نَعَمْ فَأَذَّنَ مُؤَذِّنٌ بَيْنَهُمْ أَنْ لَعْنَةُ اللَّهِ عَلَى الظَّالِمِينَ (44)
بعد از آن گفتگوى اهل بهشت و جهنم را با هم بعد از استقرار بيان فرمايد:
وَ نادى أَصْحابُ الْجَنَّةِ: و ندا کنند اهل بهشت بر وجه فرح و سرور، أَصْحابَ النَّارِ: اهل جهنم را بر سبيل شماتت و سرزنش، أَنْ قَدْ وَجَدْنا ما وَعَدَنا رَبُّنا حَقًّا: اينکه بتحقيق يافتيم ما و رسيد به ما جميع آنچه وعده فرمود پروردگار ما در کتب منزله و السنه انبيا به راستى و درستى از معاد و ثواب
جلد 4 صفحه 72
ايمان و عمل صالح. فَهَلْ وَجَدْتُمْ ما وَعَدَ رَبُّکُمْ حَقًّا. پس آيا شما يافتيد آنچه وعده فرموده بود آفريدگار شما حق ثابت از عقوبات و عذاب کفر و شرک و انکار معاد جسمانى و بعث و حساب و نعيم جنت و ساير موعودات سبحانى.
قالُوا نَعَمْ: گويند اهل جهنم يکدفعه بلى، کل جزء از احوال معاد جسمانى و حشر و نشر و صراط و سؤال و ميزان و اقسام عذاب را بتحقيق يافتيم. فَأَذَّنَ مُؤَذِّنٌ بَيْنَهُمْ: پس ندا کند منادى به صوت بلند ممدود بين فريقين به محض اتمام قولشان، أَنْ لَعْنَةُ اللَّهِ عَلَى الظَّالِمِينَ: بتحقيق لعنت خدا و انواع عقوبات او باد بر ستمکاران که کفر را بر ايمان و عصيان را بر طاعت و کفران را بر شکران اختيار کردند.
تبصره: مفسرين را در اين مؤذن اقوالى است: 1- ذات احديت الهى. 2- اسرافيل. 3- جبرئيل. 4- خزنه جهنم. 5- خزنه بهشت. 6- متفق عليه خاصه و عامه، منادى به لعن بر اهل نيران و به سلام عليکم بر اهل جنان، حضرت امير المؤمنين على بن ابى طالب عليه السّلام است. روايت در کافى- قمى از حضرت کاظم عليه السّلام عياشى از حضرت رضا عليه السّلام مجمع، معانى، صافى، جوامع، منهج، نورالثقلين، برهان، و غيره: قال امير المؤمنين عليه السّلام: انا ذلک المؤذّن. «1» و ايضا عن الرّضا عليه السّلام قال: المؤذّن امير المؤمنين عليه السّلام يؤذّن اذانا يسمع الخلايق. «2» امّا عامّه- 1- ابو القاسم حسکانى باسناده از محمد بن حنفيه از پدرش على عليه السّلام که فرمود: انا ذلک المؤذّن «3» 2- از ابن عباس: انّ لعلىّ عليه السّلام فى کتاب اللّه اسماء لا يعرفها النّاس قوله فاذّن مؤذّن بينهم، فهذا المؤذّن علىّ عليه السّلام يقول الا لعنة اللّه على الّذين کذّبوا بولايتى و استخفّوا بحقّى «4» ابن عباس گويد: براى حضرت على عليه السّلام در کتاب خدا نامهائى است که نمى‌شناسند مردم، از جمله: فَأَذَّنَ مُؤَذِّنٌ بَيْنَهُمْ، اين مؤذن، حضرت على
«1» اصول کافى، جلد اوّل، کتاب الحجّة، صفحه 426، حديث 70- تفسير نورالثقلين، جلد دوّم، صفحه 32، حديث 122 تا 125 تفسير عيّاشى، جلد دوّم، صفحه 17، حديث 41.
«2» اصول کافى، جلد اوّل، کتاب الحجّة، صفحه 426، حديث 70- تفسير نورالثقلين، جلد دوّم، صفحه 32، حديث 122 تا 125 تفسير عيّاشى، جلد دوّم، صفحه 17، حديث 41.
«3» به کتاب شريف احقاق الحق، جلد 3، صفحه 393، (پاورقى) رجوع شود.
«4» به کتاب شريف احقاق الحق، جلد 3، صفحه 394 (پاورقى) رجوع شود.
جلد 4 صفحه 73
عليه السّلام است، آگاه باشيد لعنت خداوندى و دورى رحمت سبحانى باد بر کسانى که تکذيب نمودند به ولايت من و استخفاف کردند به حق من.
تتمه: در کتب مغازلى و مناقب ثبت شده که در جنگ خوارج صناديد قريش مقتول افتاده. حضرت امير عليه السّلام به خطاب بلند مانند پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم فرمود: انّا وجدنا ما وَعَدَنا رَبُّنا حَقًّا فَهَلْ وَجَدْتُمْ ما وَعَدَ رَبُّکُمْ حَقًّا. صحابه عرض کردند: چگونه تکلم به اجساد بلا روح نمائى؟
فرمود: به خدا قسم همه کلام ما را شنيدند بهتر از شما.