تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ لَقَدْ جِئْناهُمْ بِکِتابٍ فَصَّلْناهُ عَلى عِلْمٍ هُدىً وَ رَحْمَةً لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ (52)
بعد از شرح مناظرات و مکالمات فرق ثلاثه بهشتى- جهنمى- اعرافى- براى تنبه و تذکر هر مکلف عاقلى، شروع به ذکر تشريف و توصيف کتاب مجيد و فرقان حميد فرمايد:
وَ لَقَدْ جِئْناهُمْ بِکِتابٍ: و هر آينه بتحقيق اتيان نموديم کفار را کتابى که مراد قرآن است. گرچه انزال قرآن، به توسط جبرئيل بر پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم، و بعد آن حضرت تلاوت مى‌نمود بر مردم، لکن اسناد اين انزال و ارسال و مجى‌ء آن را نسبت به مقام ربوبى داده، براى کمال توثيق و تصديق است تا خلجان شک و شبهه افترا از قلوب کفار بر آيد. و اثبات فرمايد که کل قرآن از ابتدا تا انتها کلام من است بلا تفاوت، و رسانيدن پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم رسانيدن من است، چه قول و فعل او، عين قول و فعل من مى‌باشد.
فَصَّلْناهُ عَلى عِلْمٍ: تفصيل داديم قرآن را و بيان کرديم هر امر و حکم آن را بالانفراد، در حالى که عالم به کل و جزء آن مى‌باشيم. نزد بعضى تفصيلش داديم آن را بر علوم کثيره. هُدىً وَ رَحْمَةً لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ: در حالى که هدايت و رحمت است براى قومى که تصديق کنند و ايمان آرند به آن. به قولى: قرآن دلالت موصله مرشده خلق است به حق، و ناجى مؤمنين است خاصه از گمراهى و ضلالت.
حضرت امير المؤمنين در ذيل خطبه‌اى فرمايد: و انّ اللّه سبحانه لم يعظ احدا بمثل هذا القران، فانّه حبل اللّه المتين و سببه الامين و فيه ربيع القلوب و ينابيع
«1» نهج البلاغه، حکمت 77.
جلد 4 صفحه 83
العلم و ما للقلب جلاء غيره مع انّه قد ذهب المتذکرون و بقى النّاسون او المتناسون: «1» و بدرستى که خداوند سبحان موعظه نفرمود احدى را به مثل اين قرآن. پس بدرستى که قرآن ريسمان محکم الهى است که هرگز منقطع نشود، و سبب امين سبحانى است از وصول تمسک به آن. و در قرآن است بهار قلوب، يعنى سبزى و طراوت و خرمى و نظارت دل و چشمه‌هاى علم و دانش، و نيست از براى قلب جلا و صيقلى به غير قرآن، با وجود آن که، رفتند ياد دارندگان، و باقى ماندند فراموش کنندگان يا نسيان نمايندگان.