تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
وَ قالَتِ الْيَهُودُ لَيْسَتِ النَّصارى عَلى شَيْ‌ءٍ وَ قالَتِ النَّصارى لَيْسَتِ الْيَهُودُ عَلى شَيْ‌ءٍ وَ هُمْ يَتْلُونَ الْکِتابَ کَذلِکَ قالَ الَّذِينَ لا يَعْلَمُونَ مِثْلَ قَوْلِهِمْ فَاللَّهُ يَحْکُمُ بَيْنَهُمْ يَوْمَ الْقِيامَةِ فِيما کانُوا فِيهِ يَخْتَلِفُونَ (113)
ترجمه
و گفتند يهود نيستند نصارى بر چيزى و گفتند نصارى نيستند يهود بر چيزى و آنها ميخوانند کتاب را همچنين گفتند آنانکه نميدانند مانند گفتن آنها پس خدا حکم ميکند ميانشان روز قيامت در آنچه بودند که در آن اختلاف ميکردند..
تفسير
يهود مدعى بودند که نصارى بر دين حقى ثابت نيستند و نصارى هم همين نسبت را بيهود ميدادند و يکديگر را گمراه و بر باطل ميدانستند از روى تقليد بدون حجت و دليل با آنکه کتاب الهى را تلاوت ميکردند ولى تدبر و تامل در آن نمينمودند تا حق را تشخيص دهند و متابعت نمايند همچنين کسانيکه عالم بحق نبودند و نظر نميکردند در تحصيل آن از راهى که امر فرموده است خدا گفتند مانند گفته آنها بدون دليل و نسبت دادند يکديگر را بکفر و ضلالت و خداوند حکم ميکند ميان آندو فرقه در روز قيامت در آنچه اختلاف مينمودند در آن چيز در دنيا بآنکه واضح ميکند گمراهى و فسق آنانرا و هر يک را بقدر استحقاق مجازات ميفرمايد امام حسن مجتبى (ع) فرموده که اين آيه نازل شد براى آنکه قومى از يهود و فرقه از نصارى شرفياب خدمت ختمى مرتبت شدند و گفتند اى محمد (ص) حکم کن بين ما آنحضرت فرمود شرح حال خودتان را بيان کنيد جماعت يهود گفتند ما ايمان بخداوند يگانه حکيم داريم و اولياء او هستيم و نصارى بهره از دين حق ندارند نصارى هم همين مقاله را نسبت بيهود عرضه داشتند و پيغمبر فرمود همه شما دو فرقه بخطا و باطل رفته‌ايد و فسق و تجاوز از امر و دين حق نموديد پس هر يک از آندو فرقه عرضه داشتند چگونه ما کافر و فاسقيم با آنکه کتاب خداوند در نزد ما است و آنرا تلاوت مينمائيم پيغمبر (ص) بهر دو فرقه خطاب فرمود که شما با تورية و انجيل مخالفت کرديد و بر طبق آن عمل ننموديد چون
جلد 1 صفحه 161
علم بآندو کتاب نداشتيد و الا هر يک از شما دو فرقه ديگرى را بدون دليل نسبت به کفر و ضلالت نميداديد و از براى مدعاى خودتان بکتاب خدا تمسک مينموديد چون کتب سماوى براى شفاء از کورى و نجات از گمراهى است هدايت مينمايد عمل کنندگان را براه راست و وبال ميشود براى اعراض کنندگان و حجت خدا است بر خلق که در صورت عصيان و تخلف مورد غضب و مستحق عذاب الهى شوند پس خطاب بيهود فرمود و بيم داد آنانرا از عذاب خداوند مانند عذابى که بر پيشينيان آنها نازل شده بود حقير عرض ميکنم از اين روايت معلوم ميشود اعراض از کتاب خدا و ترک تدبر و عمل بر طبق آن موجب کفر و ضلالت و عدم وصول براه هدايت است بلکه هر ادعائيکه دليلى از کتاب خداوند بر آن اقامه نشود صاحب آن مورد طعن و ملامت خواهد بود.