اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
هَل يَنظُرُون‌َ إِلاّ تَأوِيلَه‌ُ يَوم‌َ يَأتِي تَأوِيلُه‌ُ يَقُول‌ُ الَّذِين‌َ نَسُوه‌ُ مِن قَبل‌ُ قَد جاءَت رُسُل‌ُ رَبِّنا بِالحَق‌ِّ فَهَل لَنا مِن شُفَعاءَ فَيَشفَعُوا لَنا أَو نُرَدُّ فَنَعمَل‌َ غَيرَ الَّذِي کُنّا نَعمَل‌ُ قَد خَسِرُوا أَنفُسَهُم وَ ضَل‌َّ عَنهُم ما کانُوا يَفتَرُون‌َ (53)
آيا انتظار دارند مگر آنکه عاقبت امر خود را مشاهده کنند روزي که ميآيد نتيجه کار آنها ميگويند کساني که خود را بفراموشي و گوش کري زده بودند پس آيا براي ما شفعائي هستند که شفاعت ما را کنند يا برگرديم بدنيا و بدستورات عمل کنيم بر خلاف آنچه عمل ميکرديم بتحقيق اينها خود را بزيان و خسران انداختند و آنچه افتراء مي‌بستند از دست آنها رفته و مفقود شده.
هَل يَنظُرُون‌َ يعني ينتظرون و لو اينکه اينها انتظار عقوبت را نداشتند لکن اينکه تعبير در هر لساني متعارف است که اگر کسي را پند و اندرز دهند و موعظه و نصيحت کنند و او قبول نکند باو ميگويند ميخواهي وقتي که گرفتار شدي قبول کني و باور کني إِلّا تَأوِيلَه‌ُ تأويل در اينجا مآل کار است که حقيقت اعمال
جلد 7 - صفحه 335
و ثمرات و نتائج آنها مکشوف شود و اينکه روز قيامت است که ديگر نميشود کاري کرد يَوم‌َ يَأتِي تَأوِيلُه‌ُ روز قيامت يَقُول‌ُ الَّذِين‌َ نَسُوه‌ُ يعني قيامت را باور نميکردند و قبول نداشتند که اينکه نحوه گرفتار عذاب ميشوند و فرمايشات انبياء حق و صدق بوده مِن قَبل‌ُ يعني در دنيا قَد جاءَت رُسُل‌ُ رَبِّنا بِالحَق‌ِّ در قيامت تصديق ميکنند فَهَل لَنا مِن شُفَعاءَ فَيَشفَعُوا لَنا نصاري توقع از مسيح و يهود توقع از موسي و مشرکين توقع از ابراهيم و صابئين توقع از نوح و اهل سنّت توقع از خلفاء سه‌گانه و غلات توقع از امير المؤمنين عليه السّلام و فرق شيعه غير اثني عشريه توقع از ائمه اطهار (ع) و همچنين هر مذهب باطلي توقع از پيشوايان خود و غافل از اينکه اينها کلّا از اينها بيزار بلکه خصم آنها هستند نه شفيع چنانچه گفتند ويل لمن شفعائه خصمائه.
تنبيه- بايد مؤمنين هم متوجه باشند کاري نکنند که خداي نخواسته فردا ائمه اطهار خصماء آنها باشند.
أَو نُرَدُّ زنده شويم و در دنيا برگرديم فَنَعمَل‌َ غَيرَ الَّذِي کُنّا نَعمَل‌ُ ايمان بياوريم و اطاعت کنيم و مخالفت و معصيت نکنيم لکن اينکه آرزو محال است با اينکه خداوند ميفرمايد وَ لَو رُدُّوا لَعادُوا لِما نُهُوا عَنه‌ُ وَ إِنَّهُم لَکاذِبُون‌َ انعام آيه 28 قَد خَسِرُوا أَنفُسَهُم سرمايه عمري که در هر ساعت آن ميتوانستند چه درجات عاليه و مقامات ساميه را تحصيل کنند از دست دادند و مصرف شرک و کفر و عناد و معاصي نمودند چه خسران بالاتر از اينست.
وَ ضَل‌َّ عَنهُم ما کانُوا يَفتَرُون‌َ از بتها و شمس و گوساله و آتش و آنچه ميپرستيدند از غير خدا و کساني که اينها در تحت اطاعتشان بودند مثل نمرود، شدّاد، فرعون و دعات باطله و رؤساء و امراء و آنچه افتراء بانبياء و اولياء ميزدند تمام از دست آنها رفته و يافت نخواهند نمود.
336