اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ هُوَ الَّذِي يُرسِل‌ُ الرِّياح‌َ بُشراً بَين‌َ يَدَي رَحمَتِه‌ِ حَتّي إِذا أَقَلَّت سَحاباً ثِقالاً سُقناه‌ُ لِبَلَدٍ مَيِّت‌ٍ فَأَنزَلنا بِه‌ِ الماءَ فَأَخرَجنا بِه‌ِ مِن کُل‌ِّ الثَّمَرات‌ِ کَذلِک‌َ نُخرِج‌ُ المَوتي لَعَلَّکُم تَذَکَّرُون‌َ (57)
و او است آن خدايي که ميفرستد بادهايي بشارت‌دهنده پيشاپيش رحمت خود تا زماني که بردارد ابرهاي سنگين را و رانديم آنها را بطرف بلد مرده و نازل کرديم بآن بلد مرده آب را پس بيرون آورديم بآن آب از هر نوع ميوه‌ها را و همين نحو مرده‌ها را بيرون ميآوريم بايد شما ياد بياوريد.
وَ هُوَ الَّذِي يُرسِل‌ُ الرِّياح‌َ توليد بادها از تموّج هوا است نظير موج دريا و در تحت امر الهي ميوزد بهر طرفي که مأمور است بُشراً بَين‌َ يَدَي رَحمَتِه‌ِ قراء در اينکه کلمه بشرا اختلاف شديدي دارند که نون است نشرا يا باء است بشرا و در کيفيت قرائت آن از جهت فتحه و کسره و ضمه متحرکا يا مجزوما و هر کدام ادله اجتهاديه اقامه کرده‌اند و در مجمع بسط مفصلي داده، لکن مکرر گفته‌ايم و در مقدمه اينکه تفسير مشروحا بيان کرده‌ايم که هيچ اعتباري بآن قرائات نيست و اينکه وجوهي که هر يک بيان کرده‌اند اجتهاد مقابل نص است و جز سياهي قرآن که بتواتر بما رسيده ساير قرائات باطل است بلکه نص قرآن در اينکه مقام شاهد بر اينست که بشرا بباء است وَ مِن آياتِه‌ِ أَن يُرسِل‌َ الرِّياح‌َ مُبَشِّرات‌ٍ روم آيه 45، بلکه در خود آيه هم قرينه دارد کلمه بَين‌َ يَدَي رَحمَتِه‌ِ يعني بشارت ميدهد
جلد 7 - صفحه 345
قبلا برحمت الهي و فوائد اينکه رياح بسيار است: تلطيف هوا ميکند، مکربات و کسافات را ميبرد و حرارت هوا را تسکين ميکند و لواقح است که درختان را آبستن ميکند و نطفه نر را در ماده تلقيح ميکند و رطوبات را برطرف ميکند الي غير ذلک که در اينکه آيه بيکي از آنها اشاره فرموده.
حَتّي إِذا أَقَلَّت حمل ميکند و برميدارد و مرتفع ميکند سَحاباً ثِقالًا که منشأ سحاب ابخره و ادخنه که بتوسط اشعه شمس از درياها متصاعد ميشود و ثقالت آنها بواسطه مواد مائيه است که در اينکه ابخره موجود است و باد ان ابرها را حرکت ميدهد که مفاد سقناه باطراف و نقاط زمين که مفاد لِبَلَدٍ مَيِّت‌ٍ است و ميت بودن بلاد خشکي قنوات و آبار و رودخانه‌ها و انهار و اشجار و صناعاتي که مربوط بمياه است ابرها را بالاي آن بلاد نگاه ميدارد مواد مائيه آنها بتوسط سردي هواي بالا خارج ميشود باران و برف و تگرگ ميبارد بر آن بلد ميت بقدرت کامله خداوند اگر هوا ملائم باشد باران ميشود و اگر سرد باشد اگر در وسط هوا سردي باشد باران بآن وسط که ميرسد تگرگ ميشود و اگر حين جدا شدن از ابر سرد باشد برف ميشود و پس از باريدن قناتها و رودخانه‌ها و نهرها جاري ميشود و آبار آب در آنها جوشش ميکند و درختان سبز و خرّم و بارور ميشود.
فَأَنزَلنا بِه‌ِ الماءَ مراد اعم از باران و برف و تگرگ است زيرا همه آنها ماء است که بآن زمين مرده از ابر ميبارد.
فَأَخرَجنا بِه‌ِ مِن کُل‌ِّ الثَّمَرات‌ِ در کشت‌زار ببارد حبوبات روئيده ميشود، در باغستانها ميوه‌جات، در نخلستانها رطب و تمر، در کوه‌ها چشمه‌هاي آب بوجود ميآيد و در دهان صدف مرواريد، در اعماق زمين معادن و غير اينها کَذلِک‌َ نُخرِج‌ُ المَوتي چنانچه قدرت دارد زمين مرده را زنده کند قدرت
جلد 7 - صفحه 346
دارد فرداي قيامت مرده‌ها را زنده کند و از خاک بيرون آورد.
لعلکم يعني سزاوار است و بايد متذکر شويد تَذَکَّرُون‌َ بلکه ذات مقدسش بر هر چيزي قادر است و آثار قدرتش در همه جا ظاهر و هويدا است
مهندسي که بگل نکهت و بگل جان داد || بهر که هر چه سزاوار حکمتست آن داد