تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
فَکَذَّبُوهُ فَأَنْجَيْناهُ وَ الَّذِينَ مَعَهُ فِي الْفُلْکِ وَ أَغْرَقْنَا الَّذِينَ کَذَّبُوا بِآياتِنا إِنَّهُمْ کانُوا قَوْماً عَمِينَ (64)
فَکَذَّبُوهُ فَأَنْجَيْناهُ وَ الَّذِينَ مَعَهُ فِي الْفُلْکِ: پس تکذيب کردند و مصرّ و مستمر شدند در کفر تا مدت نهصد و پنجاه سال، لذا مستحق عذاب الهى شدند و طوفان نازل گرديد، پس ما نجات داديم نوح عليه السّلام و آن کسانى که با او در کشتى بودند، به قولى هشتاد نفر از مرد و زن، و به قولى هشت نفر. مؤيد آن روايتى در مجمع از حضرت صادق عليه السّلام: قال: آمن مع نوح من قومه ثمانية نفر. «1» و باقى از جميع اقسام حيوانات برّى و بحرى هر کدام جفتى نر و
«1» مجمع البيان، جلد دوّم صفحه 434.
جلد 4 صفحه 106
ماده بودند.
در لوامع التنزيل- در اخبار کثيره به طرق خاصه و عامه وارد شده: وقتى که آب از زمين بلند شد و موج ما بين پسر نوح و آن حضرت حايل و پسر غرق شد، باد و طوفان ظاهر گرديد، کشتى متلاطم، اهل آن مأيوس از حيات؛ حضرت نوح عليه السّلام ملهم شده توسل به اسماء خمسه طيبه حضرت محمد صلّى اللّه عليه و آله و سلّم و على عليه السّلام و فاطمه عليها السّلام و حسن عليه السّلام و حسين عليه السّلام و به روايت ديگر اسماء چهارده معصوم را شفيع آورد، خداى تعالى آنها را از غرق طوفان نجات مرحمت فرمود.
وَ أَغْرَقْنَا الَّذِينَ کَذَّبُوا بِآياتِنا: و غرق ساختيم آنانکه تکذيب کردند آيات ما را. إِنَّهُمْ کانُوا قَوْماً عَمِينَ: بتحقيق که ايشان بودند قومى نابينا از بصيرت، چه قلوب آنها بالکليه محجوب از معرفت الهى شده بود به سوء اختيار خودشان.
تنبيه: در کتاب وسائل و علل الشرايع و توحيد و عيون- از عبد السلام هروى مروى است که از حضرت رضا عليه السّلام سؤال نمودم به چه علت غرق فرمود خداى عز و جل تمام دنيا را در زمان نوح عليه السّلام و حال آنکه در آنها اطفال و بى‌گناهان بودند؟ فرمود: اطفال در ايشان نبودند، زيرا خداوند عز و جل عقيم نمود اصلاب قوم نوح و ارحام زنان را چهل سال، پس نسل آنها منقطع، و غرق شدند و حال آنکه در آنها اطفال نبودند، و شايسته نباشد که خدا هلاک فرمايد به عذاب خود بى گناهان را. و اما سايرين غرق شدند به سبب راضى بودن آنان به تکذيب مکذبان. و من غاب عن امر فرضى به کان کمن شاهده و اتاه: «1» و هر که غايب باشد از امرى، پس راضى باشد به آن، مثل کسى است که مشاهده کرده و بجا آورده آن را.
فرمود حضرت صادق عليه السّلام: زندگانى نمود نوح عليه السّلام در دنيا دو هزار و پانصد سال، از جمله هشتصد و پنجاه سال آن قبل از بعثت، و نهصد و پنجاه سال دعوت قوم نمود، و دويست سال در کشتى ساختن مشغول، و پانصد
«1» علل الشرايع، جزء اوّل، باب 23- توحيد صدوق باب 61، صفحه 392، حديث دوّم.
جلد 4 صفحه 107
سال بعد از نزول از کشتى و فرو رفتن آب. پس بنا نمود شهرها و ساکن کرد اولاد خود را در بلاد سپس ملک الموت براى قبض روحش آمد، سلام نمود، جواب داد و فرمود: اى ملک الموت، براى چه آمدى؟ گفت: آمدم به جهت قبض روح تو. فرمود: آيا اجازه هست که از آفتاب به سايه روم؟ ملک الموت اجازه داد. آن حضرت به سايه رفت، و فرمود: زندگانى دنيا براى من، مثل همين تحول و حرکت من از آفتاب به سايه گذشت. پس مقبوض شد. «1»