تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
أَ وَ عَجِبْتُمْ أَنْ جاءَکُمْ ذِکْرٌ مِنْ رَبِّکُمْ عَلى رَجُلٍ مِنْکُمْ لِيُنْذِرَکُمْ وَ اذْکُرُوا إِذْ جَعَلَکُمْ خُلَفاءَ مِنْ بَعْدِ قَوْمِ نُوحٍ وَ زادَکُمْ فِي الْخَلْقِ بَصْطَةً فَاذْکُرُوا آلاءَ اللَّهِ لَعَلَّکُمْ تُفْلِحُونَ (69)
أَ وَ عَجِبْتُمْ أَنْ جاءَکُمْ ذِکْرٌ مِنْ رَبِّکُمْ: آيا تعجب مى‌آيد شما را از اينکه آمد شما را ذکر از جانب پروردگار شما (استفهام انکارى) يعنى تکذيب مکنيد و تعجب مداريد از آمدن ذکرى و پندى از جانب پروردگار شما، عَلى رَجُلٍ مِنْکُمْ: بر لسان مردى از جانب شما، لِيُنْذِرَکُمْ: براى اينکه بترساند و تحذير نمايد شما را از عذاب قهر سبحانى تا مستوجب رحمت نامتناهى او شويد.
نکته: تکرار اين جمله براى تعليم عباد است، مخاطبه با سفها و مدارات با ايشان در اقوال، تا بدين وسيله رام شده، شايد متنبه گردند.
وَ اذْکُرُوا إِذْ جَعَلَکُمْ خُلَفاءَ مِنْ بَعْدِ قَوْمِ نُوحٍ: و ياد بياوريد زمانى را که قرار داد خداى تعالى شما را خليفه و قائم مقام بعد از افناء قوم نوح. در ذکر اين کلمات دو امر مقصود است: يکى ترغيب به عبادت خدا، و ديگر ترهيب از شرک. وَ زادَکُمْ فِي الْخَلْقِ بَصْطَةً: و زياد فرمود شما را در تکوين و تخليق جسمانى قوت و طاقت و طول و عرض بالنسبه به اشخاص آتيه. در تفسير لوامع- از حضرت امام محمد باقر عليه السّلام مروى است فرمود: ايشان مانند درخت خرماى طويل، بلند قامت بودند، و مردى از آنها قطعه کوهى را به دست مى‌بريد
جلد 4 صفحه 111
و ريز ريز مى‌کرد. به قولى طويل القامه آنها صد ذراع، و قصير القامه هفتاد ذراع، و طويل الاعمار نيز بودند. ثور بن زيد گويد: لوحى مکتوب يافتم: من شداد بن عاد هستم، منم کسى که بناى عماد کردم، منم که به ذراع دست خود سد بطن دشت نمودم، منم که دفينه و گنج در دريا به نه ذرع نمودم، بيرون نياورد آن را مگر امت محمد صلّى اللّه عليه و آله و سلّم.
فَاذْکُرُوا آلاءَ اللَّهِ: پس ياد بياوريد اين اعاظم نعماء منعم حقيقى ذات احديت اللّه را و به شکرانه آن موحد و متعبد او سبحانه گرديد و کفران مورزيد.
لَعَلَّکُمْ تُفْلِحُونَ: تا رستگار عقبى هم شويد و به نعم اخروى فايز گرديد.
در کتاب کافى- از حضرت صادق عليه السّلام: أ تدري ما الاء اللّه؟ قيل لا. قال: هى اعظم نعم اللّه على خلقه و هى ولايتنا. «1» فرمود حضرت صادق عليه السّلام: آيا مى‌دانى آلاء الهى چيست؟ عرض شد: نه. فرمود: آن اعظم نعم سبحانى است بر خلقش، و آن ولايت ما مى‌باشد.