اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
أَ وَ عَجِبتُم أَن جاءَکُم ذِکرٌ مِن رَبِّکُم عَلي رَجُل‌ٍ مِنکُم لِيُنذِرَکُم وَ اذکُرُوا إِذ جَعَلَکُم خُلَفاءَ مِن بَعدِ قَوم‌ِ نُوح‌ٍ وَ زادَکُم فِي الخَلق‌ِ بَصطَةً فَاذکُرُوا آلاءَ اللّه‌ِ لَعَلَّکُم تُفلِحُون‌َ (69)
آيا تعجب ميکنيد اينکه آمد شما را يادي از پروردگارتان بر يک نفر مردي از خودتان براي اينکه شما را بترساند از مخالفت اوامر الهي و ياد کنيد که خداوند
جلد 7 - صفحه 360
شما را جاي‌گير قوم نوح قرار داد که آنها بعذاب غرق هلاک شدند و شما جاي‌گير آنها شديد و زياد فرمود شما را در بسط خلقت پس متذکر شويد نعمتهاي الهي را که بشما عنايت فرموده و شکرگزار باشيد باشد که رستگار شويد.
أَ وَ عَجِبتُم أَن جاءَکُم ذِکرٌ مِن رَبِّکُم يعني آيا تعجب ميکنيد و باور نميکنيد اينکه بيايد شما را ذکري از پروردگارتان زيرا خداوند اصلا شما را خلق فرموده براي آن نعمتهاي اخروي و آن دار باقيه نه براي دنياي فانيه زيرا دنيا
دار بالبلاء محفوفة و بالقدر موصوفة
از امير المؤمنين عليه السّلام است بعلاوه بقاء و ثبات ندارد
(خلقتم للبقاء لا للفناء)
بعلاوه زحمت و مرارت بسيار دارد تحصيل نعم در دنيا که اينکه سه عيب بزرگ است پس بمقتضاي حکمت لازم است که خداوند يادآور شما کند تحصيل آن دار باقيه را و ما در مجلد اول کلم الطيب در باب نبوت عامه اقامه شش دليل کرديم بر اينکه بر خدا لازم است ارسال رسل و انزال کتب و جعل قوانين و احکام و بشر هم شدّت احتياج باين امر دارد.
عَلي رَجُل‌ٍ مِنکُم و البته اينکه ذکر پروردگار بايد بتوسط يک نفر که از هر جهت آراسته باشد و قابليت رسالت را داشته باشد آنهم ديده و شناخته از خود شما و هم زبان شما باشد که وَ ما أَرسَلنا مِن رَسُول‌ٍ إِلّا بِلِسان‌ِ قَومِه‌ِ ابراهيم آيه 4، واسطه ديگري توهم نميشود مگر ملک آنهم وَ لَو جَعَلناه‌ُ مَلَکاً لَجَعَلناه‌ُ رَجُلًا وَ لَلَبَسنا عَلَيهِم ما يَلبِسُون‌َ انعام آيه 9 لِيُنذِرَکُم براي اينکه شما را بيدار و آگاه کند که اعمال ناپسند را کنار گذاريد تا از عقوبات آنها نجات يابيد وَ اذکُرُوا فراموش نکنيد و در ذکر شما باشد که قوم نوح چون مخالفت کردند و ايمان بنوح نياوردند ببلاء غرق هلاک شدند إِذ جَعَلَکُم خُلَفاءَ مِن بَعدِ قَوم‌ِ نُوح‌ٍ که شما جاي‌گير آنها شديد بعلاوه وَ زادَکُم فِي الخَلق‌ِ بَصطَةً بعضي گفتند مراد طول قامت و طول عمر، اما قامت اطولهم مائة ذراع و اقصرهم ستين
جلد 7 - صفحه 361
ذراعا، و اما طول عمر قريب به هفتصد و هشتصد سال، و در مجمع از حضرت باقر (ع) روايت کرده که فرمود طول قامت آنها بقدر نخل خرما آنهم نخل طوال و ممکن است مراد از زياده بسط دولت و ثروت و عمارات عاليه و طول قامت و طول عمر باشد که در قرآن ميفرمايد أَ لَم تَرَ کَيف‌َ فَعَل‌َ رَبُّک‌َ بِعادٍ إِرَم‌َ ذات‌ِ العِمادِ الَّتِي لَم يُخلَق مِثلُها فِي البِلادِ و دليل بر اينکه عموم جمله بعد است فَاذکُرُوا آلاءَ اللّه‌ِ که آلاء جمع است شامل تمام اينها ميشود لَعَلَّکُم تُفلِحُون‌َ اگر انذار شديد و شکر آلاء الهي نموديد و خدا را فراموش نکرديد و برسالات او عمل کرديد و رسالت رسول را پذيرفتيد رستگار ميشويد.