يهود بعد از تغيير قبلهى مسلمانان از بيتالمقدّس به کعبه، با ايجاد سؤال، القاى شبهه مىکردند که به چه دليلى قبله تغيير يافته است. هرچند در آيه قبل (106) به اجمال و سربسته، خداوند پاسخ اينگونه اعتراضات را بيان فرمود، ولى اين آيه نيز بر اين حقيقت تکيه مىکند که مشرق و مغرب از آن خداست و به هرسو رو کنيد، خدا آنجاست. اگر کعبه نيز به عنوان قبله قرار داده شده است، براى تجلّى وحدت مسلمانان و تجديد خاطرات ايثارگرى و شرک ستيزى ابراهيم عليه السلام است و بدين سبب داراى قداست و احترام مىباشد.
چنانکه در رسالههاى احکام مراجع آمده است، در نمازهاى مستحبى، قبله شرط نيست و حتّى مىتوان در حال راه رفتن يا سواره بجا آورد. برخى روايات نيز در ذيل اين آيه، به اين مطلب اشاره نمودهاند. «1»
جهت قبله به شرق يا غرب باشد، موضوعى تربيتى و سياسى است، اصل و مقصود، ياد
«1». امام باقر عليه السلام مىفرمايد: «انزل الله هذه الاية فى التطوع خاصة» اين آيه در مورد نماز مستحبى نازل شده است. تفسير برهان؛ راهنما.
جلد 1 - صفحه 187
خدا و ارتباط با او مىباشد. قرآن در ستايش گروهى از بندگان مىفرمايد: «يَذْکُرُونَ اللَّهَ قِياماً وَ قُعُوداً وَ عَلى جُنُوبِهِمْ» «1» آنان خدارا به حال ايستاده و نشسته و خوابيده ياد مىکنند.
و يا در پاسخ هياهويى که براى تغيير قبله درست شد، مىفرمايد: «لَيْسَ الْبِرَّ أَنْ تُوَلُّوا وُجُوهَکُمْ قِبَلَ الْمَشْرِقِ وَ الْمَغْرِبِ وَ لکِنَّ الْبِرَّ مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ» «2» يعنى: اى مردم! نيکى اين نيست که رو به سوى شرق يا غرب در حال عبادت بکنيد، بلکه نيکى در ايمان واقعى شما به خدا و انجام کارهاى خداپسندانه است.
هرچند در آيه قبل، از بزرگترين ظلم يعنى تخريب مساجد يا منع از مساجد، سخن به ميان آمد و يا اينکه در جاى ديگر مىفرمايد: اگر جهاد نبود صوامع و بيع و مساجد ويران مىشدند. «3» ولى آيه بشارت به اين است که مبادا مأيوس شويد و يا احساس نااميدى و بىپناهى بکنيد، تمام جهان، محل عبادت و همه جاى هستى قبلهگاه است.