اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ إِلي ثَمُودَ أَخاهُم صالِحاً قال‌َ يا قَوم‌ِ اعبُدُوا اللّه‌َ ما لَکُم مِن إِله‌ٍ غَيرُه‌ُ قَد جاءَتکُم بَيِّنَةٌ مِن رَبِّکُم هذِه‌ِ ناقَةُ اللّه‌ِ لَکُم آيَةً فَذَرُوها تَأکُل فِي أَرض‌ِ اللّه‌ِ وَ لا تَمَسُّوها بِسُوءٍ فَيَأخُذَکُم عَذاب‌ٌ أَلِيم‌ٌ (73)
و فرستاديم بطائفه ثمود برادر آنها صالح را فرمود اي قوم من بپرستيد خداوند را نيست از براي شما خدايي غير از او بتحقيق آمد شما را آيه و معجزه و بيّنه از جانب الهي اينست ناقه خداوند از براي شما آية و معجزه پس واگذاريد او را بخورد در روي زمين خدا و اذيّت باو نکنيد پس بگيرد شما را عذاب دردناک.
وَ إِلي ثَمُودَ عطف است به لَقَد أَرسَلنا نُوحاً إِلي قَومِه‌ِ يعني و لقد ارسلنا الي ثمود و ثمود اسم رجل إبن عاشر إبن ارم إبن سام إبن نوح است سپس اولاد و احفاد و ذراري او را بنام او خواندند و جمعيت آنها بسيار بود و لسان آنها عربية اولي بود و حضرت صالح هم از اينکه قبيله بود لذا ميفرمايد أَخاهُم صالِحاً که برادر در نسب نه برادر ديني، و از کافي کليني روايت مفصلي از ابي حمزه از حضرت باقر عليه السّلام از حضرت رسالت صلّي اللّه عليه و آله و سلّم که سؤال فرمود از جبرئيل (ع) که چه نحوه بود هلاکت قوم صالح حديث بسيار مفصل است خلاصه آن اينکه حضرت صالح در سن‌ّ شانزده سالگي مبعوث برسالت شد و تا سنّش بالغ بر صد و بيست سال شد صد و چهار سال دعوت کرد ضعفاء و فقراء باو ايمان آوردند ولي متکبرين و اعيان و سران اجابت نکردند فرمود هم من از دعوت شما ملول شدم هم شما از دعوت من ملول شديد، بيائيد ميرويم نزد اصنام شما من حاجت ميخواهم اگر اجابت کردند من از ميان شما خارج ميشوم و از دعوت شما کناره ميگيرم و شما هم از خداي من حاجت طلبيد و اگر اجابت فرمود ايمان بياوريد قبول کردند و گفتند انصاف دادي روز عيد آنها رفتند نزد بتها هر چه حضرت صالح از يک يک اصنام تقاضايي کرد اثري پيدا نشد بعد فرمود شما از خداي من چه تقاضا داريد
جلد 7 - صفحه 366
گفتند از خدا بخواه که از اينکه سنگ يک ناقه بصفات مخصوصه بيرون آيد، درخواست کرد فوري بيرون آمد گفتند درخواست کند بچه بزايد فوري بچه آورد تا آخر حديث قال‌َ يا قَوم‌ِ اعبُدُوا اللّه‌َ ما لَکُم مِن إِله‌ٍ غَيرُه‌ُ راجع باين مدت صد و چهار سال که دعوت ميفرمود قوم را و اجابت نميکردند قَد جاءَتکُم بَيِّنَةٌ مِن رَبِّکُم بيّنه معجزه و دليل و برهان بر صدق دعوي از حضرت است.
هذِه‌ِ ناقَةُ اللّه‌ِ نسبت ناقه باللّه براي اينکه معجزه فعل الهي است بدست مدعي نبوت جاري ميشود که خداوند بقدرت کامله خود از سنگ خارج کرد آنهم بسيار بزرگ و قوي که در خبر است آن قدر شير ميداد که تمام قوم را کافي بود و بهره برداري ميکردند لَکُم آيَةً معجزه بزرگي بود فَذَرُوها تَأکُل فِي أَرض‌ِ اللّه‌ِ آزاد بگذاريد در صحرا بچرد از هر گياهي که ميخواهد بخورد وَ لا تَمَسُّوها بِسُوءٍ اذيت باو نکنيد فَيَأخُذَکُم عَذاب‌ٌ أَلِيم‌ٌ که هلاک خواهيد شد ببلاي سخت و دردناک