تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ اذْکُرُوا إِذْ جَعَلَکُمْ خُلَفاءَ مِنْ بَعْدِ عادٍ وَ بَوَّأَکُمْ فِي الْأَرْضِ تَتَّخِذُونَ مِنْ سُهُولِها قُصُوراً وَ تَنْحِتُونَ الْجِبالَ بُيُوتاً فَاذْکُرُوا آلاءَ اللَّهِ وَ لا تَعْثَوْا فِي الْأَرْضِ مُفْسِدِينَ (74)
وَ اذْکُرُوا إِذْ جَعَلَکُمْ خُلَفاءَ مِنْ بَعْدِ عادٍ: صالح عليه السّلام در مقام نصيحت فرمود: ياد بياوريد اى قوم انعام الهى را وقتى که قرار داد شما را جانشين قوم عاد، بعد از اهلاک ايشان املاک و اموال آنها را به شما و متنعم به انواع نعم مى‌شود. وَ بَوَّأَکُمْ فِي الْأَرْضِ: و ساکن گردانيد و تمکن داد شما را
جلد 4 صفحه 120
در زمين. تَتَّخِذُونَ مِنْ سُهُولِها قُصُوراً: در حالى که بنا مى‌کرديد و مى‌سازيد در زمين مستوى و نرم، قصرهائى را از گل و خشت و گچ و آجر براى زندگانى خود در بيابان به ايام تابستان. اکثر مفسرين نقل نموده که قوم ثمود هم، جسيم قوى و اطول العمر و کثير الاولاد بودند. ايام تابستان در باغستانها در ارض مستوى قصور ذات المنازل و المدارج ساخته و زندگانى مى‌کردند.
وَ تَنْحِتُونَ الْجِبالَ بُيُوتاً: و مى‌تراشيدند از کوهها خانه‌ها را مخروطى و منحوتى موافق گذارش خود. در منهج فرمايد: قوم ثمود براى تابستان در خلاف جبل در ارض سهله خانه‌ها را از گل و آجر و گچ مى‌ساختند. و براى زمستان در کوهها خراطى نجارى کرده، غارها ساخته، خوابگاه و آرام گاه خوب بنا مى‌کردند. اين اشاره است که ايشان قوى الجسد و طويل العمر بودند و به کمال راحتى و آرامى مى‌گذرانيدند. در موسم هواى خوش قصور در بيابانها و باغها اتخاذ، و در زمستان خانه‌هاى مخروطى در کوهها تراشيده بسر مى‌بردند.
فَاذْکُرُوا آلاءَ اللَّهِ: پس متذکر شويد و ياد کنيد نعماء وافره الهى را از طول اعمار و وفور نعماء و قوت اجساد و عيش و راحت خود را که به شما عطا فرموده، وَ لا تَعْثَوْا فِي الْأَرْضِ مُفْسِدِينَ: و رفتار مکنيد در زمين به حالت فساد کنندگان. يا به حالى که قاصد فساد و بانى نفاق و نزاع باشيد و به قولى جميع اقسام فساد داخل است.