تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
فَتَوَلَّى عَنْهُمْ وَ قالَ يا قَوْمِ لَقَدْ أَبْلَغْتُکُمْ رِسالَةَ رَبِّي وَ نَصَحْتُ لَکُمْ وَ لکِنْ لا تُحِبُّونَ النَّاصِحِينَ (79)
«1» بحار الانوار، جلد 42، باب 128، صفحه 307، حديث 7- احقاق الحقّ، جلد هشتم، صفحه 759 تا 761.
جلد 4 صفحه 126
فَتَوَلَّى عَنْهُمْ: پس در وقت ظهور آثار عذاب الهى، اعراض نموده صالح از ايشان، وَ قالَ يا قَوْمِ لَقَدْ أَبْلَغْتُکُمْ: و فرمود اى قوم من، هر آينه بتحقيق ابلاغ نمودم شما را، رِسالَةَ رَبِّي: رسالت و امر پروردگار خودم را از اتباع توحيد و احتراز از شرک، وَ نَصَحْتُ لَکُمْ: و نصيحت و موعظه نمودم شما را به کمال شفقت و مرحمت به ترغيب به عبادت الهى و ترهيب سبحانى، وَ لکِنْ لا تُحِبُّونَ النَّاصِحِينَ: و لکن دوست نمى‌داريد نصيحت کنندگان را و پيروى ننمائيد ايشان را.
هلاک قوم ثمود: علامه مجلسى رحمه اللّه در ذيل حديثى از حضرت صادق عليه السّلام روايت نموده که: حضرت صالح عليه السّلام به قوم فرمود: من رسول پروردگار شمايم، اگر توبه نموديد و برگشتيد گناهان شما آمرزيده و توبه شما قبول شود. [و اگر باز نگرديد، سه روز بعد از اين گرفتار عذاب خواهيد شد].
طغيان و کفر آنها زياده شده گفتند: بياور ما را آنچه وعده کنى. فرمود: فردا صبح رويهاى شما زرد، روز دوم سرخ، روز سوم سياه شود. روز اول صورتها تمام زرد شد. بعضى به هم گفتند: آمد به شما آنچه صالح گفت. جواب دادند:
ما سخن او را قبول نکنيم، هر چند عظيم است. روز دوم صورتها سرخ شد، باز به هم تذکر دادند، گفتند: اگر همه هلاک شويم ترک عبادت خدايان پدران نکنيم. روز سوم صورتها سياه، چون نصف شب شد، جبرئيل صيحه زد که پرده گوشهاى آنها دريد و دلها را شکافت و جگرهاى آنها را پاره پاره کرد. پس همگى در يک چشم بهم زدن مردند، و هيچ صاحب صدائى در ميان ايشان نماند. «1» تنبيه: راضى بودن يا نبودن در عملى، شريک گرداند شخص را در آن عمل.
نهج‌البلاغه- حضرت امير المؤمنين عليه السّلام فرمايد: ايّها النّاس انّما يجمع النّاس
«1» بحار الانوار، جلد 11، صفحه 386، بخشى از حديث 11.
جلد 4 صفحه 127
الرّضا و السّخط و انّما عقر ناقة ثمود رجل واحد فعمّهم اللّه بالعذاب لمّا عمّوه بالرّضا، فقال سبحانه فعقروها فاصبحوا نادمين. «1» اى گروه مردمان، جز اين نيست که جمع نمايند مردم را به جزاى اعمال، رضا داشتن و غضب نمودن؛ و بدرستى که پى کرد ناقه ثمود را يک نفر، پس فرا گرفت آنها را خدا به عذاب به جهت راضى بودن آنان پى کردن ناقه را.