اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ لُوطاً إِذ قال‌َ لِقَومِه‌ِ أَ تَأتُون‌َ الفاحِشَةَ ما سَبَقَکُم بِها مِن أَحَدٍ مِن‌َ العالَمِين‌َ (80)
و فرستاديم لوط را زماني که فرمود براي قوم خود آيا مرتکب فاحشه‌اي ميشويد که احدي از اهل عالم تا کنون مرتکب اينکه عمل شنيع نشده است و لوطا ممکن است عطف باشد به نوحا در آيات قبل که فرمود لَقَد أَرسَلنا نُوحاً إِلي قَومِه‌ِ و ارسلنا لوطا، و ممکن است متعلق بفعل محذوف باشد يعني و اذکر لوطا و اول اظهر است بمناسبت آيات هود و صالح، و لوط اول کسي است که ايمان بحضرت ابراهيم آورد فَآمَن‌َ لَه‌ُ لُوطٌ عنکبوت آيه 25 بعضي گفتند لوط پسر هاران برادر ابراهيم بوده و بعضي گفتند برادر ساره عيال ابراهيم بوده و بعضي گفتند پسر خاله ابراهيم بوده و جمع بين اقوال هم ممکن است به اينکه بگوئيم هاران برادر ابراهيم خواهر ساره را گرفته باصطلاح دو برادر دو دختر خاله را ازدواج کردند پس هم پسر برادر ميشود هم پسر خاله يعني نوه خاله و هم برادر ساره.
جلد 7 - صفحه 374
إِذ قال‌َ لِقَومِه‌ِ انتساب نسبي با قوم نداشته فقط رسول بر قوم بوده أَ تَأتُون‌َ الفاحِشَةَ اعمال زشت قوم لوط بسيار بوده در سوره عنکبوت ميفرمايد أَ إِنَّکُم لَتَأتُون‌َ الرِّجال‌َ وَ تَقطَعُون‌َ السَّبِيل‌َ وَ تَأتُون‌َ فِي نادِيکُم‌ُ المُنکَرَ آيه 28، در مجمع از حضرت رضا عليه السّلام فرمود
(تتضارطون في مجالسهم من غير حشمة و حياء)
و در تفسير قمي (يضرط بعضهم علي بعض) و در برهان از حضرت باقر عليه السّلام فرمود
(ان‌ّ حل‌ّ الازار في الصلاة و الحذف بالحصي و مضغ الکندر في المجالس و علي ظهر الطريق من عمل قوم لوط)
و در بعض اخبار قمار و ضرب آلات ساز و غير اينها لکن افحش تمام اينکه فواحش لواطه است که در بسيار از آيات ذکر شده که ميفرمايد ما سَبَقَکُم بِها مِن أَحَدٍ مِن‌َ العالَمِين‌َ و منشأ اختراع اينکه عمل شنيع در ميان آنها گفتند شيطان بوده چون مرکز اينها در معبر قافله بوده و اينها بواسطه بخلي که داشتند ناراحت بودند از عبور قافله شيطان بصورت پير مردي آمد و بآنها تعليم داد که بيرون دروازه شهر برويد و هر مسافري که آمد او را اينکه عمل را با او انجام دهيد و اموالش را غارت کنيد تا آنها مجبور شوند و راه عبور خود را تغيير دهند سپس خود شيطان بصورت جوان زيبايي بعنوان مسافرت آمد او را گرفتند و با او اينکه عمل را انجام دادند ديدند لذت زيادي دارد کم کم ميان آنها رواج پيدا کرد حتي در معابر و مجالس در حضور ديگران مرتکب ميشدند و حياء و حجاب بکلي برداشته شد چنانچه در زمان حاضر جوانهاي ما پسران و دختران بکلي حياء از ميان آنها برداشته شده و از هيچ عمل زشتي پروا ندارند و تمام انواع معاصي در ميان آنها رواج بسزا پيدا کرده.