اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ لا تَقعُدُوا بِکُل‌ِّ صِراطٍ تُوعِدُون‌َ وَ تَصُدُّون‌َ عَن سَبِيل‌ِ اللّه‌ِ مَن آمَن‌َ بِه‌ِ وَ تَبغُونَها عِوَجاً وَ اذکُرُوا إِذ کُنتُم قَلِيلاً فَکَثَّرَکُم وَ انظُرُوا کَيف‌َ کان‌َ عاقِبَةُ المُفسِدِين‌َ (86)
و ننشينيد بهر راهي که مواعده کرده‌ايد و جلوگيري ميکنيد از راه الهي کساني را که ايمان بخداوند آورده‌اند و طلب ميکنيد راههاي کج را و ياد کنيد نعمتهاي الهي را که بشما عنايت فرمود بسيار کم بوديد خداوند شما را زياد فرمود و نظر کنيد چگونه بوده است عاقبة کساني که افساد ميکردند.
وَ لا تَقعُدُوا بِکُل‌ِّ صِراطٍ تُوعِدُون‌َ تفاسيري از براي اينکه جمله کرده‌اند لکن آنچه از ظاهر آيه بقرينه جمله بعد استفاده ميشود آنکه اينکه کفار شبها دور هم جمع ميشدند و مواعده و قرار داد ميکردند که هر دسته فردا بروند سر جاده‌ها و طرقي که مؤمنين بحضرت شعيب عبور ميکردند سر راه آنها را گرفته نگذارند خدمت شعيب برسند و القاء شبهات بر آنها کنند که از راه حق برگردند و آنها را براههاي فاسده باطله سوق دهند و از ايمان برگردانند و آنها را هم‌کيش خود کنند و حضرت شعيب آنها را از اينکه عمل نهي فرمود که شما خود ايمان نميآوريد چرا مزاحم ديگران ميشويد و افساد ميکنيد.
وَ تَصُدُّون‌َ عَن سَبِيل‌ِ اللّه‌ِ صد راه حق القاء در باطل است بانحاء مختلفه و حيل متشتته و القاء شبهات و تبليغات سوء و بالجمله شيطان صفت که گفت لَآتِيَنَّهُم مِن بَين‌ِ أَيدِيهِم وَ مِن خَلفِهِم وَ عَن أَيمانِهِم وَ عَن شَمائِلِهِم وَ لا تَجِدُ أَکثَرَهُم شاکِرِين‌َ اعراف آيه 16 مَن آمَن‌َ بِه‌ِ مخصوصا از روي عداوت با حضرت شعيب ميخواستند اينکه هايي که ايمان آورده بودند برگردانند و از دور شعيب بپاشند و خدمتش نرسند و او را تنها گذارند وَ تَبغُونَها عِوَجاً راه حق را رها کنند و راههاي کج را اتخاذ کنند و ضمير تبغونها
جلد 7 - صفحه 384
اگرچه مرجعش سبيل اللّه است بايد مذکر باشد لکن تأنيث آن بمناسبت تبديل بسبل شيطاني است يعني سبيل اللّه را صدّ کنند و سبل شيطاني و باطله اتخاذ کنند و بعبارت اوضح تبغون سبل المعوّجه.
وَ اذکُرُوا إِذ کُنتُم قَلِيلًا هم از حيث نفرات و هم از حيث تهي‌دستي و کمي مال و هم از حيث عزت و عنوان فَکَثَّرَکُم بزيادتي نفرات و کثرت مال و زيادتي نعم الهيه که تمام اينها تفضل الهي است و شکر لازم دارد.
وَ انظُرُوا کَيف‌َ کان‌َ عاقِبَةُ المُفسِدِين‌َ قوم نوح و هود و صالح و لوط چنانچه ميفرمايد وَ يا قَوم‌ِ لا يَجرِمَنَّکُم شِقاقِي أَن يُصِيبَکُم مِثل‌ُ ما أَصاب‌َ قَوم‌َ نُوح‌ٍ أَو قَوم‌َ هُودٍ أَو قَوم‌َ صالِح‌ٍ وَ ما قَوم‌ُ لُوطٍ مِنکُم بِبَعِيدٍ هود آيه 91.