تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
قالَ الْمَلَأُ الَّذِينَ اسْتَکْبَرُوا مِنْ قَوْمِهِ لَنُخْرِجَنَّکَ يا شُعَيْبُ وَ الَّذِينَ آمَنُوا مَعَکَ مِنْ قَرْيَتِنا أَوْ لَتَعُودُنَّ فِي مِلَّتِنا قالَ أَ وَ لَوْ کُنَّا کارِهِينَ (88)
بعد از دعوت شعيب قوم را به توحيد:
قالَ الْمَلَأُ الَّذِينَ اسْتَکْبَرُوا مِنْ قَوْمِهِ: گفتند جماعت بزرگان آنانکه نخوت و تکبر مىکردند از قوم شعيب، در قبول توحيد و عبادت خدا و نبوت شعيب، لَنُخْرِجَنَّکَ يا شُعَيْبُ: هر آينه البته خارج مىکنيم تو را اى شعيب، وَ الَّذِينَ آمَنُوا مَعَکَ مِنْ قَرْيَتِنا: و کسانى که ايمان آوردهاند با تو از قريه و شهر خودمان حاصل: تو را با مؤمنين نفى بلد و تبعيد مىنمائيم، أَوْ لَتَعُودُنَّ فِي مِلَّتِنا: يا عود کنيد در کيش ما که کفر است، يعنى ميان ما و شما يکى از اين دو امر خواهد بود يا اخراج شما از اين قريه، يا عود شما در کفر. شعيب عليه السّلام، گرچه هرگز داخل ملت آنها نبودند، به دلايل قاطعه و براهين ساطعه که انبياء را جايز نيست بر ملت کفر بوده باشند، لکن قوم تغليب جماعت کردند بر واحد. يا بنابر عقيده فاسده خود که شعيب عليه السّلام اول مذهب ايشان داشته خطاب کردند او و مؤمنان را به خطاب مذکور، و شعيب نيز جوابشان را بر طبق سؤالشان داد، قالَ أَ وَ لَوْ کُنَّا کارِهِينَ: فرمود شعيب از روى انکار، اگر چه ما کاره باشيم بدين شما، ما را جبر و قهر کنيد، يعنى چگونه ما به طوع و رغبت به دين شما در آئيم، و حال آنکه بطلان آن را دانستهايم، مگر آنکه به قهر و جبر برگردانيد.
جلد 4 صفحه 139