اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ ما أَرسَلنا فِي قَريَةٍ مِن نَبِي‌ٍّ إِلاّ أَخَذنا أَهلَها بِالبَأساءِ وَ الضَّرّاءِ لَعَلَّهُم يَضَّرَّعُون‌َ (94)
و نفرستاديم ما در هر شهرستان و آبادي نبي‌ّ مگر آنکه گرفتيم اهل آن شهرستان و آبادي را که اطاعت آن نبي‌ّ را نکردند و مخالفت نمودند بضررهاي روحي و جسمي و مالي بلکه آنها متنبّه شوند و تضرّع کنند و ايمان آورند.
وَ ما أَرسَلنا بعد از آني که خداوند براي رسول اکرم صلّي اللّه عليه و آله و سلّم و امت قضاياي هلاکت قوم نوح و عاد و ثمود و قوم لوط و اصحاب مدين و ايکه را بيان فرمود بطور کلي ميفرمايد که در هر جا ما رسولي فرستاديم و اينها مخالفت کردند هلاک شدند که امت شما هم متنبه شوند که معامله ما با بنده‌گان سرکش و مشرک و کافر همين است چنانچه ميفرمايد فَلَن تَجِدَ لِسُنَّت‌ِ اللّه‌ِ تَبدِيلًا وَ لَن تَجِدَ لِسُنَّت‌ِ اللّه‌ِ تَحوِيلًا فاطر آيه 41 و 42.
و در اينکه آيه ميفرمايد ما نفرستاديم في قرية يعني در هر محلي و مرکزي چون انبياء بسيار بودند بسا در يک عصر هزار نبي بود که هر کدام بجايي مبعوث شده بودند براي قومي، طائفه‌اي، آبادي، شهرستاني بلکه گاهي ميشد که چند پيغمبر بکمک يکديگر بر يک طائفه مبعوث ميشدند من نبي‌ّ اينکه انبياء رسول
جلد 7 - صفحه 395
هم بودند بقرينه ارسلنا نه آن انبيايي که مأمور بدعوت نبودند و اما نسبت بحضرت خاتم صلّي اللّه عليه و آله و سلّم چون ختم نبوت شد علماء امت بجاي انبياء هر کدام در يک محلي مأمور بدعوت هستند لذا فرمود
(علماء امّتي کانبياء بني اسرائيل)
پس بايد بترسند که در مخالفت با علماء و پشت‌پا زدن بدين همان بليات را دربر دارد.
إِلّا أَخَذنا أَهلَها بِالبَأساءِ وَ الضَّرّاءِ مقدمه و گوشزد براي آن عذاب اليم است خداوند آنهايي که مخالفت کردند گرفتار ضررهاي جاني و بدني و مالي فرمود که امروز هم براي اينکه کثرت معاصي و بي‌حيايي و طغيان و بي‌اعتنايي بعلماء دين ببينيد چه اندازه تصادفات و مرگ سکته و فجأه زياد شده و چه اندازه مرض فراوان و چه مقدار خسارات و اخذ اموال مستقيم و غير مستقيم ميشود و اينکه بشر خيره‌سر ابدا متنبه نميشود چنانچه قوم انبياء متنبه نشدند.
لَعَلَّهُم يَضَّرَّعُون‌َ يتضرعون بوده تاء در ضاد ادغام شده بلکه بخود بيايند و دست از کفر و معاصي بردارند و بدانند که اينکه بلاها در اثر اينکه معاصي و نافرماني است و اگر دست برنداشتند و با کفر و معاصي هلاک شدند گرفتار آن عذابهاي سخت جهنم ميشوند و قريب باين مفاد در آيات شريفه بسيار داريم و ما مضرات معاصي را ده قسم کرده‌ايم که مستفاد از آيات و اخبار است:
1- قساوت قلب 2- سياهي دل 3- تسلط شيطان 4- بعد از رحمت 5- کوتاهي عمر 6- نزول بلاء 7- زوال نعمت 8- تسلط ظالم 9- ذهاب مال 10- حدوث مرض، بعلاوه ضررهاي ديني ضعف ايمان بلکه زوال ايمان، رنجش خواطر پيغمبر صلّي اللّه عليه و آله و سلّم و ائمه اطهار (ع)، غضب الهي، عذاب قبر و برزخ و قيامت و سختي جان دادن و غير اينها.
396