تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ قالَ الَّذِينَ لا يَعْلَمُونَ لَوْ لا يُکَلِّمُنَا اللَّهُ أَوْ تَأْتِينا آيَةٌ کَذلِکَ قالَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ مِثْلَ قَوْلِهِمْ تَشابَهَتْ قُلُوبُهُمْ قَدْ بَيَّنَّا الْآياتِ لِقَوْمٍ يُوقِنُونَ (118)
بعد از بيان حال کفار در انکار توحيد و ادعاى اتخاذ ولد در عقب آن، مخالفت ايشان را در خصوص نبوت بيان مى‌فرمايد:
وَ قالَ الَّذِينَ لا يَعْلَمُونَ: و گفتند آنانکه نمى‌دانند از جهال مشرکان و متجاهلان اهل کتاب، لَوْ لا يُکَلِّمُنَا اللَّهُ: چرا سخنى نمى‌گويد خدا با ما به معاينه، چنانچه با ملائکه تکلم فرمايد. يا چرا وحى به ما ننمايد که تو پيغمبرى، أَوْ تَأْتِينا آيَةٌ: يا چرا نمى‌آيد ما را حجتى بر صدق قول تو. قول اول را به جهت استنکاف مى‌گفتند، و دوم را به سبب انکار آيات بينه داله بر صدق نبوت آن حضرت. کَذلِکَ قالَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ: همچنين گفتند کسانى که پيش از آنها بودند از امتهاى گذشته، مِثْلَ قَوْلِهِمْ: مثل قول ايشان را، يعنى آنها نيز با وجود آيات داله بر صدق نبوت انبياى خود، اقتراح آيات ديگر مى‌کردند از آن جمله يهود به حضرت موسى عليه السلام گفتند: خدا را آشکار به ما بنماى، و نصارى از حضرت عيسى عليه السلام نزول مائده را طلبيدند. تَشابَهَتْ قُلُوبُهُمْ: مشابهت دارد و مساوى است قلبهاى اينها و آنها در عناد و انکار و گمراهى. قَدْ بَيَّنَّا الْآياتِ: بتحقيق واضح و روشن ساختيم آيات و دلايل توحيد و نبوت را، لِقَوْمٍ يُوقِنُونَ: براى گروهى که طلب يقين مى‌کنند، نه آنانکه عناد دارند. يا براى قومى که متقين شوند به حقايق و شبهه عناد طارى نشود قلوب آنها را.
تبصره: آيه شريفه اشاره است به آنکه کفار آنچه مى‌گفتند نه به جهت خفاى آيات بود يا براى مزيد طلب يقين، بلکه آن را محض سرکشى و انکار مى‌گفتند. و علت عدم اتيان آيات مقترحه به آنها البته حکمت و مصلحتى باشد، از جمله فرموده‌اند: چون عادت خداوندى جارى شده که هر امتى از پيغمبر خود آيات مقترحه (دلبخواهى) خواهند و پس از اتيان ايمان نياورند، عذاب استيصال بر آنها نازل شود، مانند قوم ثمود که شتر
تفسير اثنا عشرى، ج1، ص: 242
سرخ مو خواستند و ايمان نياوردند، به عذاب صيحه مبتلا گرديدند. و چون خداى تعالى به جهت شرافت حضرت ختمى مرتبت صلّى اللّه عليه و آله و سلم فرمود: وَ ما کانَ اللَّهُ لِيُعَذِّبَهُمْ وَ أَنْتَ فِيهِمْ: تا مادامى که آن حضرت ميان قوم باشد عذاب نازل نفرمايد؛ و حق تعالى مى‌دانست که ايمان نمى‌آورند چنانچه آيات بيّنه را مشاهده نمودند و انکار کردند، بدين جهت آيات مقترحه عطا نشد تا لازمه عدم ايمان آنها که نزول عذاب است طارى نگردد.