اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
قال‌َ أَلقُوا فَلَمّا أَلقَوا سَحَرُوا أَعيُن‌َ النّاس‌ِ وَ استَرهَبُوهُم وَ جاؤُ بِسِحرٍ عَظِيم‌ٍ (116)
حضرت موسي فرمود شما القاء کنيد پس چون القاء کردند سحر کردند چشمهاي مردم را و آنها را بترس و خوف انداختند و آوردند بسحر با عظمتي.
قال‌َ أَلقُوا اشکال- سحر حرام است چگونه حضرت موسي امر بفعل حرام کرد. مفسرين جوابهايي داده‌اند که هيچکدام بنظر تمام نيست، بعضي گفتند امر تهديدي است مثل اعمَلُوا ما شِئتُم فصلت آيه 40. بعضي گفتند امر بنحوي است که صلاح باشد و جايز نه بنحو فساد و حرام و بعضي گفتند تقدير است يعني اگر حق با شما است القاء کنيد.
و تحقيق در جواب اينست که اينها البته القاء ميکردند بامر فرعون حضرت موسي اگر ابتداء کرده بود و اينها فهميده بودند ديگر القاء نميکردند و ايمان ميآوردند چنانچه بعد از القاء موسي فهميدند و ايمان آوردند و حجت بر سايرين فرعون و فرعونيان و عموم ناس که بعضي گفتند بالغ بر هشتاد هزار بودند تمام نميشد چنانچه قبلا موسي القاء کرده بود و حمل بر سحر کردند لکن بعد از القاء آنها و بلعيدن تمام دستگاه آنها بر همه ظاهر و روشن شد و بسياري ايمان آوردند چون گفتند جمعيت براي مشاهده بالغ بر هشتاد هزار بود اگرچه بعضي توهّم کردند که جمعيت سحره بالغ بر اينکه مقدار بوده لکن بسيار بعيد بلکه محال عادي است که در مدائن فرعون اينکه اندازه ساحر باشد.
فَلَمّا أَلقَوا عصيّهم و حبالهم که گفتند در جوف عصاها جيفه کرده بودند و ريسمانها را هم ممزوج بجيفه و اينها را بصورت حيوانات در نظرها جلوه دادند
جلد 7 - صفحه 418
و در ميان آفتاب انداختند اينها بحرکت درآمدند.
سَحَرُوا أَعيُن‌َ النّاس‌ِ چنانچه ما مشاهده کرديم که شعبده‌باز پنبه را عقرب نمود و ساعت را خورد کرد که تعبير بچشم بندي ميکنند بلکه در دهان شتر ميرفت و از ما تحت او بيرون ميآمد و امثال اينها.
وَ استَرهَبُوهُم مردم ترسيدند و مضطرب شدند و بقدري مهم شد که سحره قسم خوردند فَأَلقَوا حِبالَهُم وَ عِصِيَّهُم وَ قالُوا بِعِزَّةِ فِرعَون‌َ إِنّا لَنَحن‌ُ الغالِبُون‌َ شعراء آيه 44، لذا ميفرمايد وَ جاؤُ بِسِحرٍ عَظِيم‌ٍ ميتوان گفت که همچه سحري از زمان آدم الي کنون در عالم واقع نشده حتي حضرت موسي با آن مقام نبوت و اولو العزمي و با آن معجزه بزرگ که در دست داشت فَأَوجَس‌َ فِي نَفسِه‌ِ خِيفَةً مُوسي طه آيه 70، که خداوند وحي فرستاد که نترس تو اعلي هستي قُلنا لا تَخَف إِنَّک‌َ أَنت‌َ الأَعلي طه آيه 71.