اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
إِنّا أَرسَلناک‌َ بِالحَق‌ِّ بَشِيراً وَ نَذِيراً وَ لا تُسئَل‌ُ عَن أَصحاب‌ِ الجَحِيم‌ِ (119)
(همانا ما ترا بر حق فرستاديم در حالي که مژده دهنده و ترساننده‌اي، و از ياران دوزخ از تو بازخواست نميشود) إِنّا أَرسَلناک‌َ بِالحَق‌ِّ قيد بالحق براي اشعار بحقانيت و درستي رسالت پيغمبر اسلام و مطابق با واقع و موافق با حکمت بودن آنست يعني پيغمبري تو ثابت و محقق است و هيچ بطلاني در آن راه ندارد و عقائد و اخلاقات و احکامت همه حق و صدق و راست و درست و مشتمل بر صلاح جامعه و سعادت دنيا و آخرت بشر است.
بَشِيراً وَ نَذِيراً نصب اينکه دو کلمه بر حال است و بشير بمعني بشارت دهنده بشارت مژده و اخبار باموريست که موجب سرور و شادماني شود و نذير بمعني منذر است و انذار بمعني ترسانيدن از عواقب اعمال سوء و عذاب الهي است که براي مجرمين آماده نموده است و گاهي بشارت در آيات در اخبار بشر و عذاب هم استعمال ميشود مانند فَبَشِّرهُم بِعَذاب‌ٍ أَلِيم‌ٍ«2» و بشارت و انذار بزرگترين عمل انبياء الهي است که از طرفي اهل ايمان و طاعت و عبادت را بمثوبات و نتايج دنيوي و اخروي که بر اعمال آنان مترتب است آگاه سازند و اهل کفر و معصيت را بر عواقب شوم و نتايج سويي که لازمه
1- مجلد اول صفحه 137
2- سوره توبه آيه 35
جلد 2 - صفحه 171
افعال آنهاست مطلع نمايند تا هر که نجات يابد و يا هلاک شود خود راه نجات و يا هلاکت را انتخاب کرده باشد لِيَهلِک‌َ مَن هَلَک‌َ عَن بَيِّنَةٍ وَ يَحيي مَن حَي‌َّ عَن بَيِّنَةٍ«1».
وَ لا تُسئَل‌ُ عَن أَصحاب‌ِ الجَحِيم‌ِ يعني وظيفه تو تبليغ و تبشير و انذار است و بعد از آن مسئوليتي براي تو در قبال کساني که راه دوزخ را مي‌پيمايند، نيست، و اينکه جمله در مقام تسليت پيغمبر است که از مخالفت کفار و معاندين اندوهگين نگردد و هم چنان که شأن خدا، ارسال رسل و انزال کتب و جعل احکام و بطور کلي هدايت انام است و بعد از آن هر که مهتدي و مؤمن شود نتيجه‌اش عايد خودش ميگردد و هر که کافر و گمراه گردد وزر و وبالش دامنگير خودش ميشود و بخدا نفع و ضرري نميرساند چنانچه ميفرمايد:
إِنّا هَدَيناه‌ُ السَّبِيل‌َ إِمّا شاکِراً وَ إِمّا کَفُوراً«2» وَ أَمّا ثَمُودُ فَهَدَيناهُم فَاستَحَبُّوا العَمي عَلَي الهُدي«3» شأن و وظيفه تو نيز تبليغ و انذار و تبشير است و بعد از آن هر کس بهر طرفي برود خود مسئول آنست، چنانچه وظيفه علماء و دانشمندان، امر بمعروف و نهي از منکر و بيان احکام و تبليغ و ارشاد و موعظه و نصيحت است و پذيرفتن و نپذيرفتن آن در اختيار مردم است اگر قبول کنند بسعادت خود نائل شده و اگر قبول نکنند خود مسئول و گرفتار عمل خويشند.
1- سوره انفال آيه 44
2- سوره الانسان آيه 2
[.....]
3- سوره فصلت آيه 16
172