تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ قالَ الْمَلَأُ مِنْ قَوْمِ فِرْعَوْنَ أَ تَذَرُ مُوسى وَ قَوْمَهُ لِيُفْسِدُوا فِي الْأَرْضِ وَ يَذَرَکَ وَ آلِهَتَکَ قالَ سَنُقَتِّلُ أَبْناءَهُمْ وَ نَسْتَحْيِي نِساءَهُمْ وَ إِنَّا فَوْقَهُمْ قاهِرُونَ (127)
وَ قالَ الْمَلَأُ مِنْ قَوْمِ فِرْعَوْنَ: و گفتند اشراف و اعيان قوم فرعون و ملازمان او بر وجه انکار، أَ تَذَرُ مُوسى وَ قَوْمَهُ: آيا مى‌گذارى موسى و قومش را و دست برمى‌دارى از آنها، لِيُفْسِدُوا فِي الْأَرْضِ: تا فساد کنند در زمين مصر و مردم را تو باز دارند و تسلط بر ما يابند، وَ يَذَرَکَ وَ آلِهَتَکَ: و ترک مى‌کند موسى تو را و باز مى‌دارد از پرستش خدايان تو.
تنبيه: در اعتقاد فرعون اقوالى است: 1- فرعون اصنامى براى قوم تعيين و امر به عبادت آنها، و خود را رب الاعلى نام نموده.
2- فرعون مردم را به عبادت خود امر مى‌نمود و خود کوکب را مى‌پرستيد. 3- بت پرست بوده، پس او، هم عابد و هم معبود بود. 4- فرعون قبل از ادعا، گوساله پرست و قوم او نيز گوساله مى‌پرستيدند. 5- فرعون فقط معبود بود. 6- فخر رازى در تفسير خود بيان نموده که فرعون اگر عاقل نبود، هر آينه در حکمت جايز نيست ارسال خداى تعالى رسول را به سوى او، و اگر عاقل بود هر آينه عقلا جايز نيست خود را خالق سماوات و ارضين داند و در عامه مردم چنين ادعاى فاسدى نمايد؛ زيرا فسادش معلوم البطلان است بالضروره، پس اقرب آنکه: فرعون دهرى و منکر وجود صانع بوده، مدبر عالم سفلى را کواکب دانسته، و اما مربى عالم خلق، و منعم و مطعم آنها، خود را دانسته، پس قول: أَنَا رَبُّکُمُ الْأَعْلى، اى: مربّيکم و المنعم عليکم و المطعم لکم: و چون مذهب او اين بود، شايد اصنامى به صور کواکب، ستايش مى‌نمود؛ بنابراين مانعى ندارد حمل آيه شريفه بر ظاهر خود.
حاصل آنکه: اشراف، دفع موسى را از قوم مى‌خواستند، زيرا هر گاه موسى
جلد 4 صفحه 173
برطرف شود، قوم مخذول و قوتى نخواهند داشت که تمرد کنند و از اطاعت فرعون بيرون روند، لذا فرعون را تحريص نمودند بر قتل موسى و قوم او، و لکن چون مى‌دانست که قادر بر قتل موسى نيست، قالَ سَنُقَتِّلُ أَبْناءَهُمْ: فرعون گفت زود باشد بکشيم پسران ايشان را، وَ نَسْتَحْيِي نِساءَهُمْ: و زنده گذاريم زنان ايشان را تا خدمت کنند مانند سابق، و موسى بداند قهر و غلبه پيش را داريم، و به سبب او، فتورى در شوکت و سلطنت ما راه نيافته، و توهّم ننمايد او آن مولودى است که منجمان حکم کرده‌اند بر زوال ملک ما به دست او، وَ إِنَّا فَوْقَهُمْ قاهِرُونَ: و بدرستى که ما برايشان غالبيم و سلطه داريم و آنها مقهور حکم ما خواهند بود.