اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ قال‌َ المَلَأُ مِن قَوم‌ِ فِرعَون‌َ أَ تَذَرُ مُوسي وَ قَومَه‌ُ لِيُفسِدُوا فِي الأَرض‌ِ وَ يَذَرَک‌َ وَ آلِهَتَک‌َ قال‌َ سَنُقَتِّل‌ُ أَبناءَهُم وَ نَستَحيِي نِساءَهُم وَ إِنّا فَوقَهُم قاهِرُون‌َ (127)
و گفتند جماعت درباريان فرعون آيا واميگذاري موسي و قوم او را تا اينکه فساد کنند در روي زمين و تو و آلهه تو را رها کنند گفت زود باشد که پسران آنها را بکشيم و زنهاي آنها را نگاه داريم و ما محققا فوق آنها و مسلط بر آنها هستيم وَ قال‌َ المَلَأُ مِن قَوم‌ِ فِرعَون‌َ ملاء عبارت از جماعت اشراف و اعيان مثل درباريان و وزراء و امراء و رؤساء و سرلشکريان و امثال اينها که بفرعون گفتند چرا موسي و قوم او را نميکشي أَ تَذَرُ مُوسي وَ قَومَه‌ُ اينها را رها کرده‌اي آزادانه هر کاري ميخواهند ميکنند لِيُفسِدُوا فِي الأَرض‌ِ مملکت تو را آشوب کردند و مردم را از تو برگردانيدند که از إبن عباس روايت کردند که گفت ششصد هزار بعد از ايمان سحره بحضرت موسي عليه السّلام ايمان آوردند بخصوص بني اسرائيل که در چنگال فرعون بودند و گرفتار ظلمها و اذيتهاي او بودند و يک همچه موقعي را بدست آوردند البته مملکت او را درهم ميکوبند.
وَ يَذَرَک‌َ وَ آلِهَتَک‌َ مفسرين در تفسير اينکه جمله در دست و پا افتادند زيرا فرعون دعوي الوهيت داشت حتي گفت أَنَا رَبُّکُم‌ُ الأَعلي نازعات آيه 24 چگونه از براي او آلهه بوده، بعضي گفتند فرعون عبادت بتها ميکرد و قومش عبادت او را ميکردند بجهت تقرب ببتها و اينکه منافات دارد با کلمه أَنَا رَبُّکُم‌ُ الأَعلي بعضي گفتند قوم آلهه داشتند از بتها و فرعون را هم يکي از آنها ميدانستند غاية الامر اعلي از آنها ميگفتند اينکه هم با کلمه آلهتک منافيست زيرا بايد بگويند آلهتنا، بعضي گفتند در خفاء فرعون بت مي‌پرستيد و در ظاهر دعوي الوهيت ميکرد اينهم درست نيست زيرا اگر در خفاء بوده قوم نميدانستند که بگويند آلهتک، و آنچه
جلد 7 - صفحه 428
بنظر ميرسد و اللّه العالم اينکه مراد از آلهتک نه خدايان تو است بلکه خدائيهاي تو که قوم موسي تو را رها کردند و از خدايي تو دست برداشتند که مدّعي بود من شما را خلق کردم و تربيت نمودم که مفاد ربّکم است و من روزي ميدهم شما را و امثال اينکه مزخرفات.
قال‌َ سَنُقَتِّل‌ُ أَبناءَهُم فرعون ديگر قدرت بر موسي و قوم موسي نداشت و الّا بايد بگويد سنقتّلهم و در مقابل قوم خود هم نميخواست اظهار ضعف کند گفت همان معامله را که قبل از ولادت موسي با بني اسرائيل ميکردم که موسي بوجود نيايد همان معامله را ادامه ميدهم که هر کجا اطفال آنها را که قوّت دفع ندارند و ضعيف هستند ميگيريم و بقتل ميرسانيم و لو ببزرگان آنها ظفر پيدا نکنيم.
وَ نَستَحيِي نِساءَهُم اينکه جمله در بسياري از آيات شريفه ذکر شده و نوع مفسرين بلکه کل آنها تفسير کردند که زنهاي آنها را نميکشيم و اينکه تهديدي نيست بر بني اسرائيل زيرا اگر زنها را هم ميکشتند آن هم اذيت و ظلم بود نه زنده بدارند بلکه مراد اينست که زنهاي آنها که ضعيف هستند و قوّه دفع ندارند ما ميگيريم براي کنيزي و کلفتي و باعمال شاقّه آنها را وادار ميکنيم و اينکه بر بني اسرائيل از قتل سخت‌تر است حتي از قتل ابناء وَ إِنّا فَوقَهُم قاهِرُون‌َ زيرا عدّه ما بيشتر از آنها است و نيروي ما زيادتر و قدرت و قوت ما بر آنها بالاتر است چنانچه چنين معامله ميکردند که قوم موسي بحضرت موسي عرض کردند در آيات بعد قالُوا أُوذِينا مِن قَبل‌ِ أَن تَأتِيَنا وَ مِن بَعدِ ما جِئتَنا.
429