اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
قالُوا أُوذِينا مِن قَبل‌ِ أَن تَأتِيَنا وَ مِن بَعدِ ما جِئتَنا قال‌َ عَسي رَبُّکُم أَن يُهلِک‌َ عَدُوَّکُم وَ يَستَخلِفَکُم فِي الأَرض‌ِ فَيَنظُرَ کَيف‌َ تَعمَلُون‌َ (129)
گفتند بني اسرائيل قوم موسي عليه السّلام بآن حضرت که ما در مورد اذيتهاي فرعون از قبل از اينکه شما بيايي نزد ما و از بعد از آمدن شما بوديم و هستيم حضرت موسي (ع) فرمود اميدوار باشيد بپروردگار خود به اينکه هلاک ميفرمايد دشمن شما را و شما را جاي‌گير آنها ميکند در زمين پس نظر ميفرمايد که شما چگونه عمل ميکنيد.
قالُوا أُوذِينا اذيتهاي فرعون ببني اسرائيل در هر زماني مختلف بوده قبل از ولادت حضرت موسي زنهاي آنها را شکم پاره ميکردند اگر حمل داشتند اگر
جلد 7 - صفحه 431
پسر بود سر ميبريدند که موسي بوجود نيايد که مثنوي ميگويد:
صد هزاران طفل سر ببريده شد || تا کليم اللّه موسي ديده شد
خداوند نطفه موسي را زير تخت فرعون منعقد نمود و موسي را در دامن فرعون بزرگ فرمود و بعد از آني که موسي آن قبطي را کشت و فرار کرد بطرف مدين اذيت فرعون بآنها اينکه بود که آنها را باعمال شاقّه وادار ميکرد مثل بنائي و عمله‌گي و زمين‌کني و حمالي و نحو اينها مرد و زن آنها حتي پيره مردان و پيره زنان و ظاهرا اينست مراد از مِن قَبل‌ِ أَن تَأتِيَنا و بعد از آمدن موسي و دعوت او و اقامه معجزه و ابطال سحر سحره و ايمان قوم بموسي اذيت فرعون اينکه بود که ضعفاء آنها را دست‌گير ميکرد پسران را ميکشت و زنها را باسيري ميبرد و مراد از وَ مِن بَعدِ ما جِئتَنا اينکه است.
حضرت موسي عليه السّلام بقوم وعده نصرت داد قال‌َ عَسي رَبُّکُم أَن يُهلِک‌َ عَدُوَّکُم زيرا کلمه عسي نسبت بخداوند آنهم بپيغمبر صلّي اللّه عليه و آله و سلّم خبر دهد وعده جدّي قطعي است و مراد از هلاکت عدوّ آنها آنکه فرعون و تمام قوم او را در رود نيل غرق فرمود و موسي و قوم او را نجات بخشيد چنانچه شرحش بيايد انشاء اللّه تعالي وَ يَستَخلِفَکُم فِي الأَرض‌ِ که بني اسرائيل تمام منازل و زخارف و اندوخته‌هاي فرعونيان را حيازت کردند و تصرف نمودند.
فَيَنظُرَ کَيف‌َ تَعمَلُون‌َ نظر الهي امتحانات بني اسرائيل بود که چه فسادهايي از آنها ظاهر شد از گوساله پرستي و تقاضاي بت و آلهه از موسي و طلب رؤيت خدا و عدم دخول در ارض مقدسه و مخالفت در جهاد با کفار و غير اينها.