اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ کَتَبنا لَه‌ُ فِي الأَلواح‌ِ مِن کُل‌ِّ شَي‌ءٍ مَوعِظَةً وَ تَفصِيلاً لِکُل‌ِّ شَي‌ءٍ فَخُذها بِقُوَّةٍ وَ أمُر قَومَک‌َ يَأخُذُوا بِأَحسَنِها سَأُرِيکُم دارَ الفاسِقِين‌َ (145)
و نوشتيم از براي موسي در الواح تورات از هر چيزي موعظه و تفصيل داديم از هر چيزي پس بگير اي موسي اينکه الواح را بتمام قوي و جديت و امر کن قوم خود را که بگيرند ببهترين آنها زود باشد که بشما ارائه دهم خانه و محل سکونت فاسقين را.
وَ کَتَبنا لَه‌ُ فِي الأَلواح‌ِ لوح عبارت از صفحه و تخته است که در او نوشته ظاهر و روشن نمايد يا از جواهرات مثل ياقوت و زبرجد و زمرّد يا از فلزات مثل طلا و نقره و مس‌ّ و آهن يا از چوب و در اخبار از جواهرات گفتند و از اينجا استفاده ميشود که تورات مکتوبا و متفرقا نازل شده چنانچه صحف انبياء هم مکتوبا نازل شده مثل صحف آدم و نوح و شيث و ابراهيم ولي قرآن مقروا نازل شده لذا مسمي بقرآن شده که جبرئيل بر حضرتش قرائت ميکرد.
مِن کُل‌ِّ شَي‌ءٍ يعني من کل ما يحتاجون في امر دينهم از واجبات و محرمات و مستحبات و مکروهات و مباحات و وضعيات و ساير ما يحتاجون.
موعظة وعظ عبارت از تحذير است و بيان عواقب وخيمه معاصي و عقائد فاسده و اخلاق رذيله که تعبير بانذار ميکنند در مقابل نصايح که پند و اندرز است بعقائد حقه و اخلاق حسنه و اعمال صالحه که تعبير ببشارت ميکنند و وظائف انبياء است که مبشر و بشير و منذر و نذير باشند.
جلد 7 - صفحه 455
وَ تَفصِيلًا لِکُل‌ِّ شَي‌ءٍ که هر يک از وظائف و دستورات را جدا جدا با شرائط و اجزاء و موانع نوشته شده بود و از اينکه جمله استفاده ميشود که تورات بسيار مفصل بوده ولي يهود در دوره‌هاي بعد بکلي از بين بردند فقط بعض جملات که در اذهان آنها بوده با تحريفات زيادي بنام تورات ضبط کرده که همين تورات رائج باشد که او را پنج سفر کرده‌اند.
فَخُذها بِقُوَّةٍ که تمام اينکه الواح را برداشت با کمال جديت و اهميت و از ميقات آمد نزد قوم.
وَ أمُر قَومَک‌َ يَأخُذُوا بِأَحسَنِها اشکال- تورات کل آن حسن است و واجب است اخذ بجميع آن چه معني دارد اخذ باحسن.
جواب- اخذ قوم معناي آن اينکه نيست که الواح را از موسي بگيرند و ببرند در منازل خود بلکه مراد عمل بر طبق دستورات آن است که عبارت از عقائد حقه و اخلاق فاضله و اعمال صالحه است و اما محرمات را نبايد عمل کرد مباحات هم لازم العمل نيست مراد از احسن آنچه صلاح دين و دنيا و آخرت آنها است عمل کنند و آنچه بر خلاف صلاح است رها کنند سَأُرِيکُم دارَ الفاسِقِين‌َ تهديد است که نبادا ترک واجب يا مرتکب حرام شويد و فاسق گرديد که دار فاسقين جهنم است و خواهيد آن را مشاهده کرد، و بعضي تفسير کردند دار فاسقين را بدولت کفار بني اسرائيل که بعد از موسي بوجود ميآيد و اينکه تفسير بسيار بعيد است و مناسبت با جمله قبل ندارد، و اللّه العالم بمراده من کلامه.
456