اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
قال‌َ رَب‌ِّ اغفِر لِي وَ لِأَخِي وَ أَدخِلنا فِي رَحمَتِک‌َ وَ أَنت‌َ أَرحَم‌ُ الرّاحِمِين‌َ (151)
عرض کرد موسي پروردگار من بيامرز مرا و برادر مرا و ما را داخل رحمت خود فرما و تو ارحم الراحمين هستي.
توهم نشود که طلب مغفرت دليل بر صدور ذنب باشد انبياء حتي يک ترک اولي را گناه بزرگ ميشمارند و شايد ترک اولاي موسي همين القاء الواح و تندي با هارون بوده و لو براي خدا بود لکن با ملايمت اولي بود و ترک اولاي هارون اينکه باشد که موقعي که ديد بني اسرائيل گوساله پرست شدند و اطاعت او را نکردند حتي اراده کشتن او را داشتند اولي اينکه بود که از ميان آنها بيرون رود لذا موسي قال‌َ رَب‌ِّ اغفِر لِي وَ لِأَخِي و بعضي از مفسرين توهم کردند که از اينکه جمله استفاده ميشود که تمام قوم گوساله پرست شدند فقط هارون خارج بود لکن اينکه توهم فاسد است بلي آنهايي که گوساله نپرستيدند ساکت بودند و با هارون همراهي نکردند چنانچه در قضيه ابي بکر هم تمام موافقت نکردند که دليل عمده عامه اجماع است بسياري که صريحا مخالفت کردند و جماعت زيادي ساکت بودند و امير المؤمنين را ياري نکردند بعلاوه لازم نيست طلب مغفرت از جهت ترک اولي باشد و لو ترک اولي هم صادر نشده
جلد 7 - صفحه 467
باشد بلکه براي اينکه نتوانستند حق معرفت و عبادت را اداء کنند چون از حدّ امکان خارج بود، از پيغمبر صلّي اللّه عليه و آله و سلّم است عرض ميکند (ما عرفناک حق معرفتک و ما عبدناک حق عبادتک) حضرت ابراهيم (ع) است عرض ميکند رَبَّنَا اغفِر لِي وَ لِوالِدَي‌َّ وَ لِلمُؤمِنِين‌َ يَوم‌َ يَقُوم‌ُ الحِساب‌ُ ابراهيم آيه 42.
وَ أَدخِلنا فِي رَحمَتِک‌َ رحمت الهي سرتاسر ممکنات را فروگرفته وَ رَحمَتِي وَسِعَت کُل‌َّ شَي‌ءٍ در چند آيه بعد رَبَّنا وَسِعت‌َ کُل‌َّ شَي‌ءٍ رَحمَةً وَ عِلماً مؤمن آيه 7، فقط موانع شمول رحمت بايد برداشته شود تا انسان داخل در رحمت شود وَ أَنت‌َ أَرحَم‌ُ الرّاحِمِين‌َ تفسيرش واضح است و ما در اول سوره حمد مفصلا در کلمه بسم اللّه الرحمن الرحيم بيان کرده‌ايم