اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ اکتُب لَنا فِي هذِه‌ِ الدُّنيا حَسَنَةً وَ فِي الآخِرَةِ إِنّا هُدنا إِلَيک‌َ قال‌َ عَذابِي أُصِيب‌ُ بِه‌ِ مَن أَشاءُ وَ رَحمَتِي وَسِعَت کُل‌َّ شَي‌ءٍ فَسَأَکتُبُها لِلَّذِين‌َ يَتَّقُون‌َ وَ يُؤتُون‌َ الزَّکاةَ وَ الَّذِين‌َ هُم بِآياتِنا يُؤمِنُون‌َ (156)
حضرت موسي عرض کرد در تعقيب آيه قبل: و بنويس از براي ما در اينکه دار دنيا حسنة و در آخرت محققا ما رجوع کرديم بسوي تو خداوند فرمود عذاب من اصابت ميکنم بآن عذاب هر که را بخواهم و رحمت من وسعت دارد هر چيزي را پس زود باشد بنويسم آن رحمت را براي کساني که پرهيزکار باشند و ايتاء زکاة
جلد 7 - صفحه 475
کنند و کساني که آنها بآيات ما ايمان بياوردند.
وَ اکتُب لَنا فِي هذِه‌ِ الدُّنيا حَسَنَةً وَ فِي الآخِرَةِ در دستگاه دولتي کساني که از طرف دولت بآنها بهره ميرسد دو دسته‌اند يک دسته کارمندان دولت هستند که اسامي آنها در دفتر دولتي ثبت است بتفاوت درجات با حقوق معين اينها هميشه دائما برج ببرج حقوق آنها بآنها داده ميشود حتي موقعي که بازنشست شدند بآنها داده ميشود، دسته دوم کساني هستند که موقّتا براي دولت کار ميکنند و يک حقوقي بآنها داده ميشود مثل بنّاء، نجار و امثال اينها لکن در دفتر نيست تا کار هست حقوق ميگيرد پس از فراغ بهره ندارد. دستگاه الهي هم اينکه دو قسم هست کفار و مخالفين و ارباب ضلالت در دنيا بسا متنعم ببعض نعم الهي تا مدت حيات ميشوند بواسطه پاره‌اي از حکم الهي از اتمام حجت بر آنها و يا آنکه هر قدر بتوانند بر عذاب خود بيفزايند از کثرت معاصي و ظلم و غيرها چنانچه ميفرمايد وَ لا يَحسَبَن‌َّ الَّذِين‌َ کَفَرُوا أَنَّما نُملِي لَهُم خَيرٌ لِأَنفُسِهِم إِنَّما نُملِي لَهُم لِيَزدادُوا إِثماً وَ لَهُم عَذاب‌ٌ مُهِين‌ٌ آل عمران آيه 172، لکن اسم آنها در دفتر الهي ثبت نشده و جزو کارمندان دولت الهي نيستند، و اما مؤمن متقي مطيع اسم او ثبت و حقوقش ثابت و دائم و باقي است در دنيا و آخرت لذا موسي عرض نکرد اجعل يا اعط بلکه گفت اکتب لنا و مراد از حسنه مقابل سيّئه اگر نسبت بعبادت داده شود اطاعت مقابل عصيان است و اگر نسبت بخدا داده شود انعام و تفضل است مقابل بليات و عذاب لذا ميگويد فِي هذِه‌ِ الدُّنيا حَسَنَةً وَ فِي الآخِرَةِ و سپس علت آن را عرض ميکند إِنّا هُدنا إِلَيک‌َ يعني توجه و رجوع کرديم بتو که اطاعت فرمان تو را ميکنيم و مخالفت نمي‌نمائيم.
قال‌َ عَذابِي أُصِيب‌ُ بِه‌ِ مَن أَشاءُ استحقاق عذاب در اثر معاصي و نافرماني حق است، و تعبير بکلمه من أشاء براي اينست که مجرد استحقاق موجب اصابه
جلد 7 - صفحه 476
عذاب نميشود زيرا بسا عاصي قابليت عفو و مغفرت و شفاعت پيدا ميکند و عذاب باو اصابه نميکند لذا نفرمود من عصي.
وَ رَحمَتِي وَسِعَت کُل‌َّ شَي‌ءٍ نقصي در شمول رحمت نسبت باحدي نيست فقط موانعي که خود عبد ايجاد ميکند از کفر و فسق حجاب و سد ميشود از اصابه رحمت لذا ميفرمايد فَسَأَکتُبُها آنچه در دفتر ثبت ميشود براي کسانيست که سدّ و حجابي اتخاذ نکردند و آنها کساني هستند که لِلَّذِين‌َ يَتَّقُون‌َ کساني که مرتکب معاصي نميشوند و مجرد ترک معصيت هم کافي نيست بلکه اتيان بواجبات هم شرط کتابت است و از باب مثال اصعب واجبات را بيان ميفرمايد که بذل مال باشد وَ يُؤتُون‌َ الزَّکاةَ و مجرد اينها هم کافي نيست چون شرط صحت کل عبادات ايمان است لذا ميفرمايد وَ الَّذِين‌َ هُم بِآياتِنا يُؤمِنُون‌َ سپس ايمان را در آيه بعد بيان ميفرمايد.