اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ مِن قَوم‌ِ مُوسي أُمَّةٌ يَهدُون‌َ بِالحَق‌ِّ وَ بِه‌ِ يَعدِلُون‌َ (159)
و از قوم موسي جماعتي بودند که هدايت ميکردند بحق و عمل مينمودند بحق.
وَ مِن قَوم‌ِ مُوسي أُمَّةٌ يَهدُون‌َ بِالحَق‌ِّ اخبار در تعيين اينها مختلف است عياشي از حضرت صادق عليه السّلام روايت کرده که فرمود
(هم اهل الاسلام)
مفضل از آن حضرت روايت کرده که آنها بيست و پنج نفر هستند که جزو اصحاب قائم [عج] هستند که از ظهر کوفه و در نسخه ديگر از ظهر کعبه خارج ميشوند.
مجمع از حضرت باقر [ع] روايت کرده که آنها جماعتي بودند که از بني اسرائيل کناره گرفتند و رفتند ما وراء چين که بين آنها و چين بياباني است رمل زار، برهان از ابي صحبان بکري از أمير المؤمنين [ع] روايت کرده که فرمود
جلد 8 - صفحه 5
قوم موسي هفتاد و يک فرقه شدند کل‌ّ آنها در آتش هستند مگر يک فرقه ناجيه و تمسک باين آيه فرموده تحقيق کلام اينکه در هر عصر و زماني حتي در دوره جاهليت يک دسته اهل حق بودند و لو در اقليت باشند و مستور باشند و حجت ميان آنها بوده که زمين خالي از حجت نباشد و بواسطه آنها برکات نازل ميشده و نيامده زماني که تمام اهل زمين بر باطل باشند که اگر چنين ميشد بکلي هلاک ميشدند و البته در قوم موسي چه در زمان خود موسي و چه بعد از آن تا زمان حضرت عيسي [ع] انبيايي و اوصيايي و علمايي و عبادي و زهّادي و صلحائي بودند که اينها بحق و صواب هدايت ميکردند وَ بِه‌ِ يَعدِلُون‌َ که بحق و عدالت رفتار و کردار و گفتار آنها بوده و باين بيان ممکن است جمع بين اخبار و مانعي ندارد که از انبياء سلف و امتهاي آنها در رکاب حضرت بقية اللّه حاضر شوند و از اصحاب آن سرور باشند چنانچه در اخبار بسيار ذکر شده.