تحريف و تغيير، گاهى آشکار است، مثل تغيير لفظِ «حِطّة» به «حِنطة»، و گاهى با حفظ قالب لفظ، محتوا و روح يک موضوع را عوض مىکنند، نظير حيلهى بنىاسرائيل براى گرفتن ماهى در روز شنبه که در آيهى بعد مطرح شده است.
پيامبر صلى الله عليه و آله فرمودند: «لاترکبوا ما ارتکب اليهود فتستحلّوا محارم اللّه بادنى الحيل»، آنچه يهوديان مرتکب آن شدند که با کوچکترين حيله و توجيه، حرامهاى خدا را حلال
جلد 3 - صفحه 200
مىکردند، شما انجام ندهيد. «1»
قرآن، سه نوع تحريف را در قانون الهى مطرح مىکند:
1. تغيير واژهها، مثل بنىاسرائيل که به جاى گفتن کلمهى «حِطَّةٌ» يعنى طلب آمرزش و عفو، گفتند: «حِنطة» يعنى گندم.
2. تغيير زمان، مثل آنکه بنىاسرائيل حوضچههايى را در ساحل دريا ساختند و شنبهها که صيد حرام بود، ماهى در آنها جمع مىشد و روز يکشنبه که صيد آزاد بود، آنها را صيد مىکردند و مىگفتند: ما در روز شنبه و روز تعطيل صيد نکردهايم. «وَ لَقَدْ عَلِمْتُمُ الَّذِينَ اعْتَدَوْا مِنْکُمْ فِي السَّبْتِ» «2»
3. تغيير روشنفکرانه و دستکارى در تقويم طبيعى، مثل تأخيرانداختن ماههاى حرام. در دوران جاهليّت؛ چون مايل نبودند که جنگ را به خاطر فرا رسيدن ماههاى حرام قطع کنند، ماهها را به تأخير مىانداختند که آيه نازل شد. «إِنَّمَا النَّسِيءُ زِيادَةٌ فِي الْکُفْرِ» «3»