کلمهى «سَبت»، به معناى قطع و تعطيل کردن کار است و براى استراحت و آرامش از آن به تعطيلى تعبير مىشود. بنابراين «يوم السَبت» يعنى روز تعطيل که، روز شنبه بود و «يَوْمَ لا يَسْبِتُونَ» يعنى روزى که تعطيل نمىکردند.
«شُرَّعاً» جمع «شارع»، به معناى ساحل و کنار آب است، روز شنبه که صيد حرام بود، ماهىها خود را از عمق آب به ساحل مىرساندند. بعضى نيز گفتهاند مراد از «شُرَّعاً» ماهىهايى است که سر از آب بيرون آورده و خود را نشان مىدهند. «1»
گروهى از بنىاسرائيل (مردم ايله) که در ساحل دريا زندگى مىکردند، به فرمان خدا در روزهاى شنبه صيد ماهى براى آنها ممنوع بود، امّا در همان روز، ماهىهاى دلخواه آنان، «حِيتانُهُمْ» جلوهگرى بيشترى مىکردند، «شُرَّعاً» و مردم را بيشتر وسوسه مىکردند! که اين خود آزمايش الهى بود. اين قوم، قانون الهى را مزوّرانه شکستند و با ساختن حوضچههاى ساحلى و بستن راه فرار و خروج ماهىهايى که شنبهها به آن وارد مىشدند، روز يکشنبه به راحتى آنها را صيد مىکردند و ادّعا مىکردند که از فرمان الهى تخلّف نکرده و روز شنبه صيد نکردهاند.
«1». تفسير راهنما.
جلد 3 - صفحه 202
خداوند، گرچه ماهى را براى استفادهى مردم آفريده است، ولى از هفتهاى يک روز صيد ماهى را به عنوان امتحان، منع فرمود، بنابراين هر تحريمى، الزاماً جنبهى بهداشتى ندارد، ماهى شنبه با روزهاى ديگر از نظر مواد پروتئينى فرقى ندارد.
حضرت على عليه السلام به شدّت از توجيه گناه و حلال کردن حرام با توجيه خمر به نبيذ، رشوه به هديه و ربا به معامله، انتقاد مىکردند. «1»
گاهى آزمايش الهى، در صحنههايى است که تمايلات انسان به اوج مىرسد، چنانکه در اين آيه منع از صيد و آزمايش در حالى است که ماهىها بيشتر خود را نشان مىدهند، «تَأْتِيهِمْ حِيتانُهُمْ» يا در آيهى 94 سورهى مائده که سخن از تحريم شکار در حالت احرام است، مىخوانيم: «لَيَبْلُوَنَّکُمُ اللَّهُ بِشَيْءٍ مِنَ الصَّيْدِ تَنالُهُ أَيْدِيکُمْ وَ رِماحُکُمْ» آنجا که شکار، در دسترس و در تيررس است، منع صيد در آن حالت، يک آزمايش الهى است.