اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
134
فَلَمّا نَسُوا ما ذُکِّرُوا بِه‌ِ أَنجَينَا الَّذِين‌َ يَنهَون‌َ عَن‌ِ السُّوءِ وَ أَخَذنَا الَّذِين‌َ ظَلَمُوا بِعَذاب‌ٍ بَئِيس‌ٍ بِما کانُوا يَفسُقُون‌َ (165)
پس چون که فراموش کردند آنچه را که بآنها تذکر داده شده بآن نجات داديم کساني که نهي از اينکه عمل زشت که صيد ماهي در شنبه باشد مينمودند و گرفتيم کساني که ظلم ميکردند بعذاب سخت بسبب آنچه که بودند فسق ميکردند سؤال- کساني که ساکت بودند که نه موعظه ميکردند و نه مرتکب اينکه معصيت ميشدند آيا اهل نجات بودند يا معذب بعذاب.
جواب- اگر در ترک نهي از منکر تقصيري از آنها سرزده و با اهل معصيت مداهنه و معاشرت داشته آنها هم ظلم بنفس کرده و فاسق شدند و مشمول جمله اخيره هستند، و از حديث منسوب بزين العابدين استفاده ميشود که آنها هم گرفتار عذاب شدند چنانچه در قوم شعيب دارد که صد هزار بودند شصت هزار ايمان آوردند و چهل هزار بشرک و کفر و معاصي برقرار عذاب بر تمام نازل شد شعيب عرض کرد (ربّنا هذا للاشرار فمال الاخيار) خطاب آمد از جهت سکوت و مداهنه با کفار بوده و بعد از رحلت حضرت رسالت صلّي اللّه عليه و آله و سلّم هم بسياري از اهل ايمان با ابي بکر بيعت نکردند لکن علي عليه السّلام را هم ياري نکردند و همين سکوت باعث ارتداد آنها شد که گفتند
ارتد النّاس بعد رسول اللّه صلّي اللّه عليه و آله و سلّم الّا اربعة او خمسة
و همچنين اهل کوفه بسياري شيعه بودند لکن مسلم [ع] را رها کردند و در خانه‌ها مخفي شدند، و در عصر حاضر هم بسياري از ماها از جهت سکوت و ترک ياري دين مسئوليت سختي داريم بگذاريم و بگذريم.
جلد 8 - صفحه 14
فَلَمّا نَسُوا ما ذُکِّرُوا بِه‌ِ اينکه نسيان نسياني نيست که رافع تکليف باشد بلکه از باب بي‌اعتنايي و عدم توجه بفرمايشات انبياء اصلا متذکر نميشوند و عقب سر مياندازند أَنجَينَا الَّذِين‌َ يَنهَون‌َ عَن‌ِ السُّوءِ در اخبار دارد از ميان قوم و از شهر خارج شدند و بقريه ديگري رفتند چنانچه در بعض اخبار است يا در بيابان که مفاد بعض ديگر است و ممکن است جمع بين اينکه دو که يک قسمت بقريه نزديک آن قريه رفته باشند و يک قسمت در بيابان وَ أَخَذنَا الَّذِين‌َ ظَلَمُوا بِعَذاب‌ٍ بَئِيس‌ٍ اينکه عذاب سخت غير از مسخ است که در آيه بعد اشاره دارد و تعيين نشده که چه عذابي است ممکن است قطع برکات و حبوب و ثمار باشد يا فقر و فاقه و امراض سخت باشد هر چه بوده بسيار ناگوار بوده که بئيس تعبير ميفرمايد بِما کانُوا يَفسُقُون‌َ که علت اخذ باين عذاب همان فسق و نافرماني بوده.