تفسیر اثنی عشری

تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی) وَ قَطَّعْناهُمْ فِي الْأَرْضِ أُمَماً مِنْهُمُ الصَّالِحُونَ وَ مِنْهُمْ دُونَ ذلِکَ وَ بَلَوْناهُمْ بِالْحَسَناتِ وَ السَّيِّئاتِ لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ (168) وَ قَطَّعْناهُمْ فِي الْأَرْضِ أُمَماً: و متفرق ساختيم بنى اسرائيل را جماعت‌ها بر وجهى که در هيچ ولايتى نيست که در آن يهود نباشد دو دسته شدند. مِنْهُمُ الصَّالِحُونَ‌: بعضى از آن‌ها صالح بودند متدين به شريعت موسى عليه السّلام و به عيسى ايمان آوردند، يا مراد آنکه آن‌ها را که به حضرت خاتم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ايمان آوردند مانند عبد الله بن سلام و کعب الاحبار و غيره، يا آنها که در شب معراج به آن سرور مؤمن شدند. وَ مِنْهُمْ دُونَ ذلِکَ‌: و برخى ديگر از ايشان منحط از صلاح يعنى کفره و فسقه. وَ بَلَوْناهُمْ بِالْحَسَناتِ‌: و آزموديم ايشان را و معامله ممتحنين با آنها نموديم به نيکوئيها مانند طيب عيش و نعمت و غنا و صحت، وَ السَّيِّئاتِ‌: و بدى‌ها مثل شدت و فقر و مصائب نفس و مال، لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ‌: براى اين که ايشان برگردند به‌ «1» مجمع البيان، جلد دوّم، صفحه 494. جلد 4 صفحه 230 خدا از کفر به ايمان و از معصيت به طاعت، لکن ايشان بر معصيت مصرّ شده در نعمت، بطر «1» آغاز و ترک شکر گزارى کردند و گفتند: إِنَّ اللَّهَ فَقِيرٌ وَ نَحْنُ أَغْنِياءُ. و در محنت، ترک صبر و گفتند: يَدُ اللَّهِ مَغْلُولَةٌ. پس، از محک امتحان، تمام عيار بيرون نيامدند. اگر گويند: چگونه فرمايد: لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ‌، و حال آنکه هرگز بر حق نبودند؛ جواب آنکه: مبطل مصرّ بر باطل، لامحاله رجوعش بر حق باشد؛ و ديگر: کلّ مولود يولد على الفطرت همه کس را فطرت ولادت، توحيد باشد، چون از آن برود بازآمدنش به آن رجوع باشد.