اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
أَو تَقُولُوا إِنَّما أَشرَک‌َ آباؤُنا مِن قَبل‌ُ وَ کُنّا ذُرِّيَّةً مِن بَعدِهِم أَ فَتُهلِکُنا بِما فَعَل‌َ المُبطِلُون‌َ (173)
يا اينکه مي‌گوييد پدران ما مشرک شدند پيش از ما و ما هم ذريه آنها بوديم بعد از آنها متابعت آنها را کرديم و آنها ما را مشرک کردند آيا ما را بعذاب هلاک مي‌فرمايي بواسطه فعل آباء ما که بر باطل رفتند و حق را بما باطل نشان دادند و اينکه عذريست که تمام مشرکين در مقابل انبياء در همين دنيا ميآورند إِنّا وَجَدنا آباءَنا عَلي أُمَّةٍ وَ إِنّا عَلي آثارِهِم مُقتَدُون‌َ و اينکه عذر هم مورد قبول نيست نه در اينکه عالم دنيا و نه در آخرت از جهاتي: جهة اولي اينکه خداوند بشما عقل و شعور داده و براهين عقليه بر توحيد بسيار است و فعل آباء سلب اختيار از شما نميکند چرا در امور دنيويه از معاشرات و معاملات که فعل آباء شما بر خلاف سليقه شما بود متابعت آنها را نکرديد و بر خلاف آنها رفتار نموديد جهة ثانية اينکه در باب اصول دين و عقائد تقليد جايز نيست حتي از دانشمندان بزرگ چه رسد از عوام جهال مثل آباء شما بايد يقين از روي برهان و منطق و دليل پيدا کرد.
جهة ثالثة اينکه انبياء با معجزات باهرات و دانشمندان بزرگ از حکماء و متکلمين و علماء اعلام با ادله واضحات و براهين قاطعات بشما رسانيدند امر توحيد
جلد 8 - صفحه 28
را که بزرگترين امور اعتقاديه است قبول نکرديد حجت از هر جهت بر شما تمام شد و راه عذر منقطع و منشأ شرک شما از روي هواهاي نفسانيه و عداوت با انبياء و صلحاء و علماء و ممنوع شدن از مشتهيات نفسانيه از فسق و فجور و آزادي در امور و اغواي شياطين و مبلغين سوء بوده بلي اگر واقعا و حقيقة از روي قصور نه از روي تقصير باشد خداوند عذاب نميفرمايد.