تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
سوره الأعراف «7»: آيات 180 تا 181
وَ لِلَّهِ الْأَسْماءُ الْحُسْنى فَادْعُوهُ بِها وَ ذَرُوا الَّذِينَ يُلْحِدُونَ فِي أَسْمائِهِ سَيُجْزَوْنَ ما کانُوا يَعْمَلُونَ (180) وَ مِمَّنْ خَلَقْنا أُمَّةٌ يَهْدُونَ بِالْحَقِّ وَ بِهِ يَعْدِلُونَ (181)
ترجمه
و از براى خدا است نامهاى نيکو پس بخوانيد او را بآنها و واگذاريد آنانرا که منحرف از حق ميشوند در نامهاى او زود است جزا داده ميشوند آنچه را بودند که بجا مى‌آوردند
و از آنانکه خلق کرديم ما جماعتى هستند که هدايت ميکنند بحق و بآن عدول مينمايند.
تفسير
نامهاى خداوند بهترين نامها است براى آنکه معانى آنها بهترين معانى است و عياشى ره از حضرت رضا (ع) نقل نموده که وقتى گرفتار شدائد شديد بما توسّل بجوئيد نزد خدا مراد از اين آيه اين است امام صادق (ع) فرموده مائيم و اللّه اسماء الحسنى که قبول نمى‌شود از احدى مگر بمعرفت ما پس بخوانيد خدا را بآن اسماء بنظر حقير اسماء الحسنى هر اسمى است که دلالت بر اثبات کمالى يا نفى نقصى نمايد خواه از صفات ذات باشد خواه از افعال مانند عالم و قادر و رحيم و کريم و خالق و رازق و غنىّ و واحد و سبّوح و قدّوس و امثال اينها که لايق مقام احديّت است و در مقابل اينها صفاتى است که يا دلالت بر ثبوت کمال و نفى نقص ندارد يا دارد ولى آنطور که بايد داشته باشد ندارد به اين معنى که دلالت بر امکان يا فقر يا حدّ يا ضعف يا نقصى هم دارد مانند حادث و وارث و حازم و لازم و سخىّ و شجاع و متحرّک و ساکن و امثال اينها که هر يک بنظر حقير از جهتى لايق و مناسب با مقام ربوبى نيست و انصاف آنستکه تميز لايق و مناسب از غير آن بسيار مشکل بلکه از عهده بشر خارج است لذا اطلاق اوصاف جمال و جلال هم بر خداوند بنحو تسميه موقوف باذن شارع است چنانچه در کافى از حضرت رضا (ع) نقل نموده که خداوند وصف نميشود مگر بچيزيکه وصف کرده است بآن خود را و چگونه وصف شود کسى که عاجز است حواس از درک او و اوهام از نيل باو و خاطرات از تحديد او و ابصار از احاطه باو و اجلّ است از وصف هر واصف و نعت هر ناعت و در توحيد از حضرت صادق (ع) نقل نموده که براى خداوند است اسماء- الحسنى که ناميده نميشود بآنها غير او و آن اسمائى است که خداوند در کتاب خود توصيف نموده است آنها را و فرموده است بخوانيد خدا را بآنها و واگذاريد کسانيرا که منحرف ميشوند از حق در اسماء او از روى جهالت و عدم معرفت و چنين کسى ندانسته کافر ميشود
جلد 2 صفحه 497
و گمان ميکند کار خوبى کرده و براى اين فرموده است و ايمان نمى‌آورند بيشتر آنها بخدا مگر آنکه مشرکند آنان اينانند که وضع مينمايند اسماء الهى را در غير مواضع آنها چون نقل شده است که گاهى بت پرستان اسماء خدا را بر بتها اطلاق مينمودند و گاهى خداوند را باسماء غير مناسب ميخواندند و در کافى از حضرت صادق و عياشى از حضرت باقر و در مجمع از هر دو امام عليهما السلام نقل نموده که مراد از آيه دوّم ائمه عليهم السلامند و قمى ره فرموده اين آيه در شأن آل محمد و اتباع ايشان است و عياشى ره از امير المؤمنين (ع) نقل نموده که قسم بخداونديکه جان من در دست او است هر آينه متفرق ميشوند اين امّت بهفتاد و سه فرقه که تمام آنفرق در آتشند مگر يک فرقه که اهل اين آيه و نجات ميباشند حقير عرض ميکنم چون مسلّم است که پيغمبر (ص) فرموده حق با على است و على با حق است و در اين آيه هم فرموده بحق عدول ميکنند معلوم ميشود آنفرقه ناجيه کسانى هستند که از اعداء على عليه السلام باو عدول نموده‌اند لذا بنظر حقير يعدلون در اين آيه هم بمعنى عدول است و مظهر اتمّ اسماء الحسنى و مصداق اکمل هدايت بحق و ثبات در آن ائمه اطهارند.