تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ إِذْ جَعَلْنَا الْبَيْتَ مَثابَةً لِلنَّاسِ وَ أَمْناً وَ اتَّخِذُوا مِنْ مَقامِ إِبْراهِيمَ مُصَلًّى وَ عَهِدْنا إِلى إِبْراهِيمَ وَ إِسْماعِيلَ أَنْ طَهِّرا بَيْتِيَ لِلطَّائِفِينَ وَ الْعاکِفِينَ وَ الرُّکَّعِ السُّجُودِ (125)
وَ إِذْ جَعَلْنَا الْبَيْتَ: و ياد بياور زمانى را که قرار داديم خانه کعبه را، مَثابَةً لِلنَّاسِ: محل و جاى بازگشت براى مردم بر وجهى که هر سال از اطراف و جوانب عالم متوجه آن شوند براى مناسک، و هر چند به آنجا آيند آرزوى آن داشته باشند که بعد از مراجعت معاودت کنند. و در حديث وارد شده که اراده برگشتن به آن مکان موجب زيادتى عمر است و قصد برنگشتن سبب نزديک شدن مرگ است. وَ أَمْناً: و نيز محل ايمنى است از عذاب آخرت، زيرا حج مکفر گناهان است. يا محل امن که کسى را در آن نکشند و متعرض او نشوند، و اين مخصوص زمان اسلام نيست، بلکه قبل از اسلام هيچکس قاتل پدر خود را آنجا نمى‌کشت. وَ اتَّخِذُوا مِنْ مَقامِ إِبْراهِيمَ مُصَلًّى: و فراگيريد از مقام ابراهيم عليه السلام موضع نماز، يعنى مؤمنان را امر فرموديم بعد از آنکه شرافت حرم را دانستيد، فراگيريد از مقام حضرت ابراهيم عليه السلام محل نماز.
از حضرت صادق عليه السلام مروى است که فرمود: امر واقع شده به نماز در مقام ابراهيم عليه السلام بعد از طواف «1».
و نيز از آن حضرت مروى است که: مقام ابراهيم عليه السلام سنگى است که حضرت ابراهيم عليه السلام ايستاد بر آن، پس اثر قدمهاى آن حضرت در آن سنگ باقى ماند « «2»».
وَ عَهِدْنا إِلى إِبْراهِيمَ وَ إِسْماعِيلَ: و عهد نموديم، يعنى امر فرموديم
(1 و 2) تفسير صافى، جلد اوّل، صفحه 187.
تفسير اثنا عشرى، ج1، ص: 253
ابراهيم و اسماعيل عليه السلام را، أَنْ طَهِّرا بَيْتِيَ: اينکه پاک و پاکيزه سازيد خانه مرا از بتها و نجاستها و خباثتها و معاصى و از هر چه لايق آن نباشد.
لِلطَّائِفِينَ وَ الْعاکِفِينَ: براى طواف کنندگان اطراف آن و براى مجاور آن و اقامت کنندگان در آن يا معتکفان در آن. وَ الرُّکَّعِ السُّجُودِ: و براى رکوع کنندگان و سجده نمايندگان در آن، يعنى نماز گزاران.
در مهنج- مروى است که حق تعالى در شبانه روز، صد و بيست رحمت به کعبه مى‌فرستند، شصت رحمت براى طواف کنندگان، و چهل براى نماز گزاران، و بيست براى نظر کنندگان. و نظر نمودن به کعبه عبادت است «1».
تذکره: چنانچه حضرت ابراهيم و اسماعيل عليه السلام از جانب خدا مأمور شدند به تطهير خانه کعبه از اوثان، همچنين حضرت امير المؤمنين عليه السلام به فرموده حضرت رسالت نيز اين فرمان را بجا آورد و بر شانه حضرت بالا رفته خانه کعبه را از ارجاس و اوثان پاک ساخت. حسان بن ثابت در اين باب مدحى نموده که در کتب مذکور است.