تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ إِذْ قالَ إِبْراهِيمُ رَبِّ اجْعَلْ هذا بَلَداً آمِناً وَ ارْزُقْ أَهْلَهُ مِنَ الثَّمَراتِ مَنْ آمَنَ مِنْهُمْ بِاللَّهِ وَ الْيَوْمِ الْآخِرِ قالَ وَ مَنْ کَفَرَ فَأُمَتِّعُهُ قَلِيلاً ثُمَّ أَضْطَرُّهُ إِلى عَذابِ النَّارِ وَ بِئْسَ الْمَصِيرُ (126)
وَ إِذْ قالَ إِبْراهِيمُ: و ياد بياور زمانى را که حضرت ابراهيم دعا نمود که:
رَبِّ اجْعَلْ هذا بَلَداً آمِناً: پروردگارا قرار ده اين شهر را که در آن براى تو خانه ساخته‌ايم شهرى ايمن از قحط و مسخ و خسف. يا اهل آن را از جور ظالمان در
«1» منهج الصادقين، جلد اوّل، صفحه 287.
تفسير اثنا عشرى، ج1، ص: 254
امان خود نگهدار.
حضرت صادق عليه السلام فرمايد: هر که داخل شود در آن، ايمن گردد از سخط الهى. و اگر وحش و طير در آن بيايند، مأمون باشند از اذيت و رمانيدن آنها که بيرون روند «1».
وَ ارْزُقْ أَهْلَهُ مِنَ الثَّمَراتِ: و روزى فرما اهل آن بلد را از ميوه‌ها.
حضرت باقر عليه السلام فرمايد: ثمرات را از آفاق حمل مى‌کنند به آنجا « «2»» تا آنکه در هيچ بلاد شرق و غرب ميوه‌اى نيست مگر آنکه در مکه يافت مى‌شود. و در يک روز ميوه بهار و تابستان و پائيز و زمستان يافته‌اند.
و از حضرت صادق عليه السلام مروى است که مراد ثمرات قلوب است، يعنى در دلها اندازد که تا متوجه آنجا شوند « «3»».
بعد از آن حضرت ابراهيم رزق را به مؤمنان اختصاص داده که: مَنْ آمَنَ مِنْهُمْ بِاللَّهِ وَ الْيَوْمِ الْآخِرِ: روزى مرحمت فرما در اين شهر آنکه ايمان دارد به خدا و روز قيامت. قالَ وَ مَنْ کَفَرَ: فرمود: هر که کافر شود، فَأُمَتِّعُهُ قَلِيلًا: پس بهره دهم او را بهره کمى بدين وجه که منحصر است حظّ او به دنيا بدون وصول به ثواب عقبى. ثُمَّ أَضْطَرُّهُ إِلى عَذابِ النَّارِ: پس از آن بيچاره گردانم و بر وجه اضطرار بکشانم او را بسوى عذاب جهنم. وَ بِئْسَ الْمَصِيرُ: و بد جايگاه و بازگشتى است جهنم.
تبصره: در آيه شريفه اشاراتى است: 1- مراد به امن، حرمت صيد و قلع شجر و درخت آنست، يا مراد امن از عذاب قحط است. 2- آيه دلالت دارد بر جواز سؤال رزق و توسعه آن و رفاهيت در معيشت و حسن و حال. 3- وصف مکه به امنيت و دعا براى اهل آن به زيادتى روزى و نعمت، مشعر است به افضليت مجاورت آن.
و کراهتى که در مجاورت مکه فرموده چند وجه است: 1- بجهت هتک احترام و سقوط محل آن از قلوب. 2- به سبب صدور گناه، زيرا معصيب در
(1 و 2 و 3) مدرک پيشين، صفحه 288 و 289.
تفسير اثنا عشرى، ج1، ص: 255
آن عظيم و موجب عقاب شديد است. 3- مداومت بر مجاورت، باعث ملالت؛ و مفارقت آن، موجب شوق و رغبت باشد.