تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
أَ وَ لَمْ يَتَفَکَّرُوا ما بِصاحِبِهِمْ مِنْ جِنَّةٍ إِنْ هُوَ إِلاَّ نَذِيرٌ مُبِينٌ (184)
أَ وَ لَمْ يَتَفَکَّرُوا ما بِصاحِبِهِمْ مِنْ جِنَّةٍ: آيا فکر نکردند اين معاندين و انديشه ننمودند در اين که نيست صاحب ايشان را که حضرت محمد صلّى اللّه عليه و آله و سلّم باشد هيچ جنونى، چه اين همان حضرت محمد صلّى اللّه عليه و آله و سلّم عاقل و کامل است که او را قبل از اظهار دعوت «محمد امين» مى‌گفتند، چون دعوت حق آشکار نمود، ديوانه‌اش مى‌خوانند، بلکه نسبت جنون تطبيق شما است که شخصى را که مى‌دانيد با حلم و سکينه و وقار و کمال و عقل و ذکاء و داراى خصال حسنه است، ديوانه مى‌گوئيد، چه جمع ميان اين دو صفت متناقض از فعل کسى است که مخبط العقل باشد. کفار مکه آن حضرت را گاه مجنون، گاه کاهن، گاه شاعر و گاه ساحر مى‌ناميدند؛ بديهى است جنون و سحر، ضدان لا يجتمعان‌اند، پس اطلاق آن بر يک نفر صحيح نباشد، لکن از تحير و سر گشتگى چون اخبار غيب مى‌شنيدند، مى‌گفتند کاهن است، و به مشاهده معجزات مى‌گفتند ساحر است، و به استماع قرآن با آن نظم و اسلوب حسن مى‌گفتند شاعر است، و حق تعالى رد آنها فرمود که منشأ اين اقوال سخيفه، عدم تفکر و تأمل و تدبر است. إِنْ هُوَ إِلَّا نَذِيرٌ مُبِينٌ: نيست پيغمبر مگر ترساننده است از عذاب الهى آشکار به نحوى که صوت او را هميشه بشنويد و بر هيچکس مخفى نباشد.
جلد 4 صفحه 258