اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
قُل لا أَملِک‌ُ لِنَفسِي نَفعاً وَ لا ضَرًّا إِلاّ ما شاءَ اللّه‌ُ وَ لَو کُنت‌ُ أَعلَم‌ُ الغَيب‌َ لاستَکثَرت‌ُ مِن‌َ الخَيرِ وَ ما مَسَّنِي‌َ السُّوءُ إِن أَنَا إِلاّ نَذِيرٌ وَ بَشِيرٌ لِقَوم‌ٍ يُؤمِنُون‌َ (188)
بفرما بآنها که من مالک خود نيستم نه جالب نفعي و نه دافع ضرري مگر آنچه بخواهد خداوند و اگر بودم که ميدانستم غيب را هر آينه طلب زيادتي در اعمال خير ميکردم و هر آينه هيچ سوء و ضرري بمن اصابه نميکرد نيستم من مگر انذار کننده از عذاب الهي و بشارت دهنده بمثوبات خداوندي از براي قومي که ايمان ميآورند [مسئلة مشکله] در موضوع علم غيب آيات بنظر بدوي مختلف است در اينکه غير از خداوند علم غيب دارد يا نه از بعض آيات استفاده ميشود که غير خدا هم علم غيب دارد مثل آيه شريفه عالِم‌ُ الغَيب‌ِ فَلا يُظهِرُ عَلي غَيبِه‌ِ أَحَداً إِلّا مَن‌ِ ارتَضي مِن رَسُول‌ٍ جن‌ّ آيه 26 و 27، و بسياري از آيات منحصر ميکند علم غيب را بخدا و در بعض آيات فقط بيان ميکند که خداوند عالم بغيب هست ولي انحصار را نميرساند، و حل‌ّ اينکه مشکل اينست که غيب مقابل شهود است و بر خداوند چيزي غائب نيست چنانچه يکي از اسماء الهي شهيد است (لانه لا يغيب عنه شيئي) مجمع البحرين بناء علي هذا مراد از غيب آنچه بر خلق مستور است و علم بآنها ندارند خداوند عالم است و البته علم الهي که بهمه چيز تعلق گرفته اقسامي دارد آن علومي که مختص بذات اقدس او است منحصر باو ميباشد آياتي که دلالت بر انحصار دارد مثل اينکه آيه راجع باين قسمت است و اما علومي که افاضه بخلق شده چند قسم است
جلد 8 - صفحه 50
يک قسم مستند بحواس ظاهريه است بچشم ديده ميشود، بگوش شنيده ميشود و ساير قواي ظاهريه. و يک قسم مستند بادله و براهين عقليه و نقليه است و اينکه دو قسم از عنوان غيب خارج است چون بر هر کس ممکن است تحصيل علم بآن يا بحس‌ّ ظاهري يا بدليل و برهان علمي. و اما يک قسم است که بايد بطريق وحي و الهام افاضه شود اينکه جزو علم غيب است چون بر ديگران وسائل معرفت بآن فراهم نيست و اينکه علم غيب را انبياء و ائمه عليهم السلام دارا بودند لذا ميفرمايد إِلّا مَن‌ِ ارتَضي مِن رَسُول‌ٍ اشکال- ائمه [ع] که بآنها وحي منقطع شده بود جواب- آنها هم بطريق غير عادي خداوند يا بافاضه رسول يا امام سابق افاضه فرموده، پس بناء علي هذا ميتوان گفت که انبياء و ائمه بلکه بسياري از اوتاد که مورد الهامات ربوبي هستند عالم بغيب نيستند نسبت بآنچه مختص بخدا است زيرا بآنها افاضه نشده و عالم بغيب هستند نسبت بآنچه افاضه شده هذا ما عندنا و اللّه العالم‌‌که‌‌که قُل لا أَملِک‌ُ لِنَفسِي نَفعاً وَ لا ضَرًّا زيرا از افعال مختصه بخدا است مثل خلق و رزق و اماته و احياء و عزّت و ذلت و غنا و فقر که در توحيد افعالي بيان شده‌‌که‌‌که إِلّا ما شاءَ اللّه‌ُ اگر اراده او تعلق گرفته احدي قدرت بر دفعش ندارد و اگر تعلق نگرفته تمام خلق عاجز در انجام آن هستند و ايجاد آن‌‌که‌‌که وَ لَو کُنت‌ُ أَعلَم‌ُ الغَيب‌َ بيش از آنکه بمن وحي فرموده‌‌که‌‌که لَاستَکثَرت‌ُ مِن‌َ الخَيرِ که بشما ابلاغ ميکردم و طبق آن عمل مينمودم‌‌که‌‌که وَ ما مَسَّنِي‌َ السُّوءُ که خداوند بيش از آنکه حفظ فرموده و دستور داده اگر دستور داشتم جلوگيري ميکردم فقط تابع وحي و دستور هستم چنانچه بسياري از اهل مدينه در مکه از آن حضرت تقاضاي تشريف‌فرمايي بمدينه کردند که آنجا ما شما را ياري ميکنيم و از اذيات قريش نجات پيدا ميکني حضرت ميفرمود من منتظر وحي الهي هستم
جلد 8 - صفحه 51
تا امر او نرسد نميتوانم حرکت کنم‌‌که‌‌که إِن أَنَا إِلّا نَذِيرٌ وَ بَشِيرٌ فقط مأمور بانذار و تبشير هستم آنهم‌‌که‌‌که لِقَوم‌ٍ يُؤمِنُون‌َ