تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ إِذا لَمْ تَأْتِهِمْ بِآيَةٍ قالُوا لَوْ لا اجْتَبَيْتَها قُلْ إِنَّما أَتَّبِعُ ما يُوحى إِلَيَّ مِنْ رَبِّي هذا بَصائِرُ مِنْ رَبِّکُمْ وَ هُدىً وَ رَحْمَةٌ لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ (203)
بعد از آن نوعى از اغواى آنها را ذکر فرمايد:
وَ إِذا لَمْ تَأْتِهِمْ بِآيَةٍ: و چون اتيان نکنى و نياورى کافران را آيتى از قرآن يا معجزه‌اى که اقتراح کنند مقارن طلب ايشان، قالُوا لَوْ لا اجْتَبَيْتَها: گويند چرا فراهم نيافتى آن آيه را از نزد خود مانند ساير آيات که قرائت کنى. يا چرا بر نانگيختى آن را از قبل نفس خود در شکاف. معنى آنکه چرا فراهم نياورى بر وجه افترا. در تفسير تبيان شيخ طوسى رضوان اللّه عليه آورده که: اهل مکه بر سبيل تعنت، آيات قرآنى را مى‌طلبيدند. و تعنت طلب ذلت است، يعنى مى‌خواستند تا او عاجز شود از اتيان به مثل آن، و چون در نزد آن تأخيرى واقع شدى، از روى استهزا گفتند: چرا انشا و احداث نکردى مانند آيات ديگر. آيه شريفه نازل شد که چون آيات مقترحه ايشان را نيارى، گويند چرا خود را بر هم نبافتى.
قُلْ إِنَّما أَتَّبِعُ ما يُوحى إِلَيَ: بگو اى پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم جز اين نيست که پيروى مى‌کنم آنچه را وحى مى‌شود به من، مِنْ رَبِّي: از جانب پروردگار من و مقترح آن نيستم، هذا بَصائِرُ مِنْ رَبِّکُمْ: اين قرآن دلايل ظاهر و حجج باهر است از جانب پروردگار شما که بدان حق و صواب دريافته
جلد 4 صفحه 278
مى‌شود، وَ هُدىً وَ رَحْمَةٌ: هدايت کننده و سبب رحمت و نعمت است، لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ: براى قومى که ايمان آورند به خدا و رسول، چه ايشان به قرآن منتفع شوند به سبب عمل به آن نه غير ايشان.
در کافى و عياشى از حضرت صادق عليه السّلام قال رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله و سلّم القران هدى من الضّلالة و تبيان من العمى و استقالة من العثرة و نور من الظلمة و ضياء من الاحداث و عصمة من الهلکة و رشد من الغواية و بيان من الفتن و بلاغ من الدّنيا و الاخرة و فيه کمال دينکم، و ما عدل احد عن القران الّا الى النّار. «1» فرمود رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم: قرآن هدايت است از گمراهى و ظاهر کننده کورى قلب را، و کم نماينده زلات، و نورى است براى نجات از ظلمت کفر، و ضياء است براى تميز بدعتها، و نگاهدارنده از هلاکت، و رشد است از ضلالت، و تبيان است از فتنه‌ها، و تبليغى است براى دنيا و آخرت، و در قرآن است کمال دين شما، و عدول نکند احدى از آن مگر عاقبتش نار خواهد بود.
تنبيه: آيه شريفه دال است بر آنکه افعال و اقوال پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم تابع وحى، و جايز نبود عمل به قياس و رأى خود کند.