تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
إِذْ تَسْتَغِيثُونَ رَبَّکُمْ فَاسْتَجابَ لَکُمْ أَنِّي مُمِدُّکُمْ بِأَلْفٍ مِنَ الْمَلائِکَةِ مُرْدِفِينَ «9»
إِذْ تَسْتَغِيثُونَ رَبَّکُمْ: ياد بياوريد زمانى را که استغاثه مى‌نموديد پروردگار خود را در وقتى که مفرى نداشتيد از قتال، و مى‌گفتيد: أغثنا يا غياث المستغيثين
جلد 4 صفحه 299
ربّ انصرنا على عدوّک.
در مجمع از حضرت باقر عليه السّلام مروى است که حضرت رسالت صلى اللّه عليه و آله چون کثرت مشرکين و قلت مؤمنين بديد، رو به قبله عرض کرد: اللّهمّ انجزلى ما وعدتنى، اللّهمّ ان تهلک هذه العصابة لا تعبد فى الارض «1» يعنى خدايا انجاز فرما وعده مرا، خدايا اگر اين گروه هلاک شوند ديگر در زمين کسى نباشد که تو را عبادت کند، پيوسته اين دعا مى‌فرمود به حدى که رداء از دوش مبارکش بيفتاد. حق تعالى اين آيه نازل فرمود که: فَاسْتَجابَ لَکُمْ: پس اجابت فرمود خداى تعالى مر دعاى شما را، أَنِّي مُمِدُّکُمْ:
بدرستى که من امداد و مساعدت کنم شما را، بِأَلْفٍ مِنَ الْمَلائِکَةِ: به هزار نفر از ملائکه، مُرْدِفِينَ: در حالتى که رديفند در عقب مؤمنان يا در عقب يکديگر.
مراد اين الف آنهايند که مقدمه لشگر ملائکه بودند با وجوه و اعيان ايشان.
مياطى گويد: مراد به مردفين از پى در آمدن الفى بود بعد از الفى تا پنج هزار ملک. نزد بعضى اول سه هزار بودند آنگاه هزار هزار در عقب آنها آمدند تا مجموع پنج هزار شد. نزد جمعى ديگر اول پنج هزار و بعد سه هزار افزوده شد، مجموع هشت هزار و اللّه العالم.
در منهج- مروى است که جبرئيل روز بدر با پانصد ملک نازل به ميمنه، و ميکائيل با پانصد ملک به ميسره، همه با لباس و عمامه‌هاى سفيد با مشرکان حرب و آنها را مغلوب نمودند. و در هيچ زمانى از ماضى و مستقبل مأمور به جهاد نشدند مگر روز بدر، به جهت علوّ مرتبه حضرت خير البشر.
ابن عباس نقل کرده که: مردى از بنى غفار براى من حکايت نمود که من و پسر عمم روز بدر بالاى کوهى منتظر بوديم که غلبه کدام را باشد تا ما خود را در ميان آنها اندازيم و غنيمتى بدست آريم. ناگاه ابرى برآمد لشگر موافق و مخالف را احاطه نمود و ما در ميان همهمه (جمجمه خ- ل) اسبان مى‌شنيديم و مؤمنان سواران را مى‌گفتند خير مقدم، و به هم مى‌گفتند بکشيد اين کافران را.
«1» مجمع البيان، جلد 2، صفحه 258 (فقط قسمت آخر نقل شده است)
جلد 4 صفحه 300
پس صداى ضرب شمشير ايشان به گوش ما مى‌رسيد، لکن کسى را نمى‌ديديم.
پسر عمم از هول و هيبت بيفتاد و بمرد، و من خود را نگاه داشته اما در خود هيچ قوت نمى‌يافتم. چون ابر فرو نشست، کفار قريش مقتول و از آن سواران کسى پيدا نبود.