تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَ رَسُولَهُ وَ لا تَوَلَّوْا عَنْهُ وَ أَنْتُمْ تَسْمَعُونَ «20»
بعد از آن امر فرمايد به چيزى که موجب نصرت است:
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا: اى کسانى که ايمان آورده‌ايد، أَطِيعُوا اللَّهَ وَ رَسُولَهُ: اطاعت و فرمانبردارى کنيد خدا و رسول او را.
تنبيه: تقارن رسول با ذات احديت الهى، دال است بر تلازم اطاعت پيغمبر با اطاعت خدا و عدم تفرقه ما بين اين دو. بنابراين به حکم قرآن مجيد، اطاعت و قبول فرمايشات پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم واجب و لازم باشد (فتأمل).
وَ لا تَوَلَّوْا عَنْهُ: و اعراض مکنيد از اوامر الهى که دال است به طاعت. يا از جهاد روى مگردانيد، چه در آن امر است به طاعت خدا و رسول او و نهى از مخالفت او. و ذکر طاعت حق، تنبيه باشد بر آنکه طاعت حق تعالى مقرون است به طاعت رسول بقوله تعالى: مَنْ يُطِعِ الرَّسُولَ فَقَدْ أَطاعَ اللَّهَ «1» پس از امر پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم روى بر متابيد: وَ أَنْتُمْ تَسْمَعُونَ: و حال آنکه مى‌شنويد که من مى‌گويم او پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم است. يا مى‌شنويد مواعظ و اوامر و نواهى قرآن را. يا مى‌شنويد حجت موجبه اطاعت خدا و رسول را.
تنبيه: تخصيص مؤمنين به طاعت خدا و رسول، و حال آنکه طاعت بر غير آنها نيز واجب باشد، براى آنست که تعدى به غير ايشان نکند به سبب اعراض کفار از آنچه واجب شده بر آنها. يا تخصيص به جهت جلالت شأن و منزلت مؤمنين است و غير داخل باشند بالتبع.
تبصره: اين مقدمه در محل خود ثابت شده که غائبين با حاضرين زمان نزول آيات قرآنيه شريکند در تکليف، لذا آيه شريفه عام و شامل است عموم مؤمنين هر عصرى را، مى‌فرمايد اى مؤمنين، اطاعت خدا و رسول نمائيد در اوامر و نواهى و اعراض مکنيد از آن، و حال آنکه مى‌شنويد آيات قرآنى و کلام سبحانى شما را
«1» سوره نساء، آيه 80.
جلد 4 صفحه 314
ابليسان حال مخاطبه فرمايد و ترغيب به طاعت و ترهيب از معصيت نمايد، پس تفکر و تأمل کنيد.