تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ لا تَکُونُوا کَالَّذِينَ قالُوا سَمِعْنا وَ هُمْ لا يَسْمَعُونَ «21»
وَ لا تَکُونُوا کَالَّذِينَ قالُوا سَمِعْنا: و مباشيد مثل کسانى که گفتند شنيديم قرآن را سماع عالم قابل وَ هُمْ لا يَسْمَعُونَ: و حال آنکه نمى‌شوند شنيدنى که به آن منتفع شوند و عمل نمايند، پس گويا نشنوند. مراد کفار و منافقانند که دعوى استماع مى‌نمودند. نزد ابن عباس، مراد يهود بنى قريظه و بنى نصير و نصارى هستند که مى‌گفتند: آيات کتاب الهى را مى‌شنو يم در صورتى که به سمع قبول نمى‌شنيدند. يعنى آثار عمليه مترتب نمى‌کردند.
توضيح: مردم در استماع کلمات الهيه و آيات قرآنيه بر سه طبقه‌اند:
اول: جماعتى که بکلى اعراض از استماع، و اصلا حاضر براى شنيدن بيانات حقه نيستند، بلکه متنفر و منزجرند، چنانچه فرمايد: وَ لَوْ أَسْمَعَهُمْ لَتَوَلَّوْا وَ هُمْ مُعْرِضُونَ. «1» دوم: کسانى که تلاوت آيات قرآنى بر آنها موجب مزيد ايمان و رغبت ايشان شود: وَ إِذا تُلِيَتْ عَلَيْهِمْ آياتُهُ زادَتْهُمْ إِيماناً. «2» سوم- مشمولين آيه فوق گروهى که آيات سبحانيه را به حس ظاهرى استماع، لکن به گوش دل نشنوند، يعنى قلب را متوجه نساخته تأثيرى نيابند، بلکه مانند طبقه اولند، زيرا استماع بدون تعقل و تأمل فايده‌اى ندارد، و لذا خداى تعالى مذمت فرمايد ايشان را.