محور بسيارى از لغزش‌هاى انسان و ريشه‌ى بسيارى از گناهان از قبيل: معاملات حرام، احتکار، دروغ، کم‌فروشى، ترک انفاق، ندادن خمس وزکات، حرص و کارشکنى و سوگندهاى دروغ و تضييع حقوق مردم، گريز از ميدان جنگ، ترک هجرت و جهاد و ...، علاقه به مال و فرزند است. پس اينها عامل امتحان و لغزشند، آن گونه که ابولبابه را (آيه قبل) به لغزش کشيد و براى حفظ مال و فرزندان خود، به همکارى با دشمن وادار کرد.
کسانى که از مدينه به ابوسفيان خبر دادند که مسلمانان براى تصاحب کاروان تجارتى آنان نيرو بسيج کرده‌اند، از مهاجرانى بودند که در مکّه مال و فرزندى داشتند. «1»
قرآن با تعبيرات مختلفى به فتنه بودن مال و فرزند و دل نبستن به آنها و امکان انحراف به واسطه‌ى آنها هشدار داده است، از جمله:
الف: امکان شرکت شيطان در مال و فرزند انسان. «شارِکْهُمْ فِي الْأَمْوالِ وَ الْأَوْلادِ» «2»
ب: افزون‌خواهى در مال و فرزند و آثار منفى آن. «تَکاثُرٌ فِي الْأَمْوالِ وَ الْأَوْلادِ» «3»
ج: بازدارندگى فرزند و مال از ياد خدا. «لا تُلْهِکُمْ أَمْوالُکُمْ وَ لا أَوْلادُکُمْ عَنْ ذِکْرِ اللَّهِ» «4»
«1». تفسير الميزان.
«2». اسراء، 64.
«3». حديد، 20.
«4». منافقون، 9.
جلد 3 - صفحه 303
د: نجات‌بخش نبودن اموال و اولاد در قيامت. «لَنْ تُغْنِيَ عَنْهُمْ أَمْوالُهُمْ وَ لا أَوْلادُهُمْ» «1»
در آيه نکاتى به چشم مى‌خورد که نشان مى‌دهد آزمايش مال وفرزند بسيار سخت و جدّى و پيروز شدن در آن بسيار مهم است، اوّلًا: آيه با جمله‌ى «وَ اعْلَمُوا» آغاز شده که هشدار است. ثانياً کلمه‌ى «أَنَّما» نشان مى‌دهد که آزمايش با مال وفرزند چون و چرا ندارد و حتمى است. ثالثاً خود مال وفرزند فتنه شمرده شده‌اند، نه‌آنکه وسيله آزمايش وفتنه باشند. «2»
حضرت على عليه السلام فرمودند: «لا يقولنّ احدکم الّلهم انّى اعوذ بک من الفتنة لانّه ليس احد الّا و هو مشتمل على فتنة»، هيچ‌کس دورى از فتنه و آزمايش را نخواهد، زيرا همه‌ى مردم بدون استثنا دچار آن مى‌شوند، بلکه دورى از لغزش و انحراف در آزمايشها را از خدا درخواست کند. آنگاه حضرت درباره‌ى علّت و فلسفه‌ى امتحان‌هاى الهى فرمود: «تا راضى از ناراضى مشخص شود و عوامل سعادت و شقاوت هرکس در اعمال او مشخص گردد». «3»