اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ ما لَهُم أَلاّ يُعَذِّبَهُم‌ُ اللّه‌ُ وَ هُم يَصُدُّون‌َ عَن‌ِ المَسجِدِ الحَرام‌ِ وَ ما کانُوا أَولِياءَه‌ُ إِن أَولِياؤُه‌ُ إِلاَّ المُتَّقُون‌َ وَ لکِن‌َّ أَکثَرَهُم لا يَعلَمُون‌َ (34)
و چه چيز باعث شده بر آنها که خداوند آنها را معذّب نفرمايد و حال آنکه آنها جلوگيري ميکنند از دخول مؤمنين در مسجد الحرام و حال آنکه آنها سزاوار نيستند بر دخول در مسجد و نيست سزاوار مسجد الحرام مگر اهل تقوي مفسرين اينکه آيه را هم مربوط بآيات قبل دانسته لذا در اشکال عويصي افتادند که آيه قبل صريح است در اينکه خداوند عذاب نميکند آنها را بواسطه بودن پيغمبر در ميان آنها و بواسطه استغفار و اينکه آيه صريح است که وجهي بر عذاب نکردن آنها نيست و البته خداوند آنها را عذاب ميفرمايد و اينکه تناقض است لذا در دست و پا افتادند و سه جواب از اينکه اشکال دادند: بعضي گفتند آيه قبل راجع بعذاب دنيويست و اينکه آيه راجع بعذاب اخرويست، و بعضي گفتند آيه قبل راجع بعذابهاي آسمانيست مثل صاعقه و صيحه و امطار حجاره و اينکه آيه راجع بعذاب سيف از قتل و اسارت است، و بعضي گفتند آيه قبل راجع بزماني بود که هنوز تمام مؤمنين متمکن از هجرت نشده بودند و در ميان آنها بودند و استغفار ميکردند و اينکه آيه راجع بزمانيست که تمام مؤمنين هجرت کرده بودند و مکه از مؤمنين خالي شده بود، و لکن تمام اينها تخرص بغيب است.
و تحقيق آنست که آيات قبل راجع بمسلمين در موضوع نصب خلافت بود چنانچه بيان شد با شواهد محکم و اينکه آيه راجع بکفار و مشرکين است، و مکرر گفته‌ايم که نظم در آيات و سور ملحوظ نشده و لذا ميفرمايد وَ ما لَهُم أَلّا يُعَذِّبَهُم‌ُ اللّه‌ُ يعني هيچ راه عذري از براي کفار و مشرکين باقي نمانده و حجت از هر جهت بر آنها تمام شده در ظرف 13 سال از معجزات صادره از آن حضرت و نزول بسياري از سور قرآنيه و مشاهده اخلاق حميده حضرت رسالت و کفر و شرک آنها فقط
جلد 8 - صفحه 115
از روي عناد و عصبيت و کبر و حسد و امثال اينها از منع تشرف مسلمين در مسجد الحرام بلکه از اعمال حج و تشرف بمکه بدعوي اينکه شما مسلمين قابليت دخول در مسجد الحرام که مرکز بتها و خدايان ما است نداريد لذا ميفرمايد وَ هُم يَصُدُّون‌َ عَن‌ِ المَسجِدِ الحَرام‌ِ بتوهم اينکه مسجد الحرام خصيصه آنها است و حال آنکه وَ ما کانُوا أَولِياءَه‌ُ آنها قابليت دخول ندارند و نجسند و بايد نزديک مسجد نشوند إِنَّمَا المُشرِکُون‌َ نَجَس‌ٌ فَلا يَقرَبُوا المَسجِدَ الحَرام‌َ الاية توبه آيه 38 إِن أَولِياؤُه‌ُ إِلَّا المُتَّقُون‌َ مراتب تقوي در اول سوره بقره بيان شده که اولين مراتب تقوي ايمان است که تقواي از عقائد باطله و مذاهب مختلفه باشد که مؤمن حق دخول در مسجد الحرام دارد و سزاوار تشرف در او هستند حتي اهل تسنن و لو بر حسب ظاهر اسلام پاک هستند ولي در باطن بخصوص نواصب که انجس از کلب هستند که آنها بر حسب ظاهر هم نجس هستند مثل غلات و خوارج و منکر ضروري و مبدع در دين و مرتدّين.