اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ ما کان‌َ صَلاتُهُم عِندَ البَيت‌ِ إِلاّ مُکاءً وَ تَصدِيَةً فَذُوقُوا العَذاب‌َ بِما کُنتُم تَکفُرُون‌َ (35)
و نبود صلوة اينکه کفار و مشرکين نزد کعبه معظمه مگر صفير و سوت زدن و تصفيق کف بر کف زدن پس بچشيد اي مشرکين عذاب را بسبب آنچه که بوديد کافر ميشديد وَ ما کان‌َ صَلاتُهُم صلوة يا بمعني لغويست بمعني دعاء خير چنانچه در ذکر شريف صلوات است يا بمعني عبادت است عند البيت يعني اطراف کعبه که مطاف مسلمين است الّا مکاء که معني صفير است چنانچه معمول پاسبانان و شب‌گردان است و تصدية که معني تصفيق است که کف بر کف زدن است
جلد 8 - صفحه 116
تنبيه- نکته اينکه عمل اينست که اينکه مشرکين عبادت بتهاي خود ميکردند اگر بت را مقابل خود ميگذاشتند بآن سجده ميکردند که بعقيده فاسد خود بت ببيند که او عبادت ميکند و از بت حاجت ميخواستند لکن چون بتهاي بزرگ خود را در کعبه آويخته بودند و درب کعبه بسته و مقفل بود بتها عبادت آنها را نميديدند لذا حاجت که ميخواستند سوت ميزدند که خدايان آنها که در داخل کعبه هستند صداي آنها را بشنوند و حاجت آنها را برآورند و عبادت آنها را که ميکردند کف بر کف ميزدند که صداي او بگوش بتها برسد بفهمند که اينها براي عبادت آمده‌اند و غافل از اينکه اينکه اصنام نه چشم دارند که ببينند و نه گوش دارند که بشنوند و نه شعور دارند که بفهمند چنانچه خداوند ميفرمايد أَ لَهُم أَرجُل‌ٌ يَمشُون‌َ بِها أَم لَهُم أَيدٍ يَبطِشُون‌َ بِها أَم لَهُم أَعيُن‌ٌ يُبصِرُون‌َ بِها أَم لَهُم آذان‌ٌ يَسمَعُون‌َ بِها الاية اعراف آيه 194 گذشت شرح آن.
فَذُوقُوا العَذاب‌َ الف و لام جنس است شامل عذاب دنيوي از قتل و اسيري و ذلّت و عذاب اخروي که اشدّ عذاب براي آنها است ميشود بِما کُنتُم تَکفُرُون‌َ که سبب عذاب کفر آنها است که منکر توحيد شدند که امير المؤمنين عليه السّلام فرمود
(اول الدين معرفة اللّه و کمال معرفته توحيده)
و منکر رسالت شدند و رسول خدا را کذّاب و مفتري و ساحر و مجنون خواندند، و در اينکه جمله تقدير است يعني بآنها ميگويند که بچشيد عذاب را و گوينده يا رسول و مؤمنين هستند در موقع جهاد يا ملائکه عذاب هستند در فرداي محشر يا خداوند تبارک و تعالي است و اينکه اظهر است.
117