اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ قاتِلُوهُم حَتّي لا تَکُون‌َ فِتنَةٌ وَ يَکُون‌َ الدِّين‌ُ کُلُّه‌ُ لِلّه‌ِ فَإِن‌ِ انتَهَوا فَإِن‌َّ اللّه‌َ بِما يَعمَلُون‌َ بَصِيرٌ (39)
و مقاتله کنيد آنها را تا اينکه فسادي در عالم نباشد و بوده باشد دين بتمامه مختص بدين الهي پس اگر منتهي شدند و دست از فساد برداشتند پس خداوند بآنچه عمل ميکنند بينا است.
تنبيه- غرض اصلي الهي از بعث رسل بالاخص حضرت حتمي صلّي اللّه عليه و آله و سلّم هدايت بشر بدين مقدس الهي است که دين اسلام مطابق مذهب شيعه اثني عشري باشد و عبادت و بندگي و رفع ظلم و فساد از روي زمين است چنانچه ميفرمايد ما خَلَقت‌ُ الجِن‌َّ وَ الإِنس‌َ إِلّا لِيَعبُدُون‌ِ ذاريات آيه 56، و نيز ميفرمايد در چند موضع قرآن در سوره توبه آيه 33 هُوَ الَّذِي أَرسَل‌َ رَسُولَه‌ُ بِالهُدي وَ دِين‌ِ الحَق‌ِّ لِيُظهِرَه‌ُ عَلَي الدِّين‌ِ کُلِّه‌ِ وَ لَو کَرِه‌َ المُشرِکُون‌َ و در سوره فتح عين اينکه عبارت و بجاي و لو کره
جلد 8 - صفحه 123
المشرکون ميفرمايد وَ کَفي بِاللّه‌ِ شَهِيداً آيه 28، و در سوره صف عين عبارت سوره برائت است در آيه 9، و تا کنون اينکه غرض تحقق نيافته از اول دنيا الي زماننا هذا و نقض غرض هم بر خداوند محال است و اينکه غرض بضرورت مذهب شيعه و اخبار متواتره بين الفريقين پس از ظهور حضرت بقيه اللّه عجل اللّه تعالي فرجه و بعقيده ديگران تعبير بمصلح کل ميکنند و البته کساني که در ظهور آن حضرت بشرف دين حق مشرف ميشوند نسل همين کفار و معاندين هستند و براي بوجود آمدن اينکه نسل تکليف جهاد در دوره غيبت برداشته شده زيرا اينکه معني علمش مختص بخدا و رسول و امام است و کساني که در بليات از امم سابقه هلاک ميشدند يا در جهاد کشته ميشدند کساني بودند که در نسل آنها مؤمني بوجود نميآمد و شواهد بر اينکه دعوي در آيات و اخبار بسيار داريم و قبلا متعرض شديم مثلا کلام نوح [ع] در سوره نوح عرض ميکند وَ قال‌َ نُوح‌ٌ رَب‌ِّ لا تَذَر عَلَي الأَرض‌ِ مِن‌َ الکافِرِين‌َ دَيّاراً إِنَّک‌َ إِن تَذَرهُم يُضِلُّوا عِبادَک‌َ وَ لا يَلِدُوا إِلّا فاجِراً کَفّاراً و در حرب حضرت امير [ع] با معاوية در ليلة الحرير و فرمايش حضرت بمالک اشتر، و در حرب حضرت ابي عبد اللّه با لشکر کربلا که قبلا اشاره شد بناء علي هذا مي‌گوييم:
وَ قاتِلُوهُم اگر چه بظهور بدوي مرجع ضمير هم کفار قريش است لکن بقرينه حَتّي لا تَکُون‌َ فِتنَةٌ که مراد از فتنه فساد است که شامل کفر و شرک و ضلالت و ظلم و فسق و فجور ميشود و بايد تمام اينها از روي زمين کنده و ريشه‌کن شود و اينکه خصيصه حضرت بقية اللّه [عج] است پس امر و قاتلوهم متوجه باصحاب آن حضرت است و مرجع ضمير هم تمام کفار و ارباب ضلال و ظلمه و فساق و فجار است وَ يَکُون‌َ الدِّين‌ُ کُلُّه‌ُ لِلّه‌ِ که در اخبار متواتره دارد
يملأ الارض قسطا و عدلا بعد ما ملئت ظلما و جورا
و اخباري که در تفسير اينکه آيه باين معني شده بسيار است:
جلد 8 - صفحه 124
1- طبرسي ميگويد
(روي زرارة و غيره عن ابي عبد اللّه عليه السّلام قال لم يجي‌ء تأويل هذه الاية و لو قام قائمنا بعد سيري من يدرکه ما يکون من تأويل هذه الاية و ليبلغن‌ّ دين محمّد صلّي اللّه عليه و آله و سلّم ما بلغ الليل حتي لا يکون مشرک علي ظهر الارض کما قال اللّه تعالي يَعبُدُونَنِي لا يُشرِکُون‌َ بِي شَيئاً)
و در برهان قريب بهمين مفاد اخباري نقل ميکند از کلبي و عياشي و عبد الاعلي الحلبي از حضرت باقر و حضرت صادق عليهما السلام و چون بسيار مفصل است اينکه مختصر گنجايش نقل آنها را ندارد مراجعه کنيد فَإِن‌ِ انتَهَوا اينکه جمله دلالت ميکند که در زمان ظهور توبه قبول ميشود لکن اگر از روي حقيقت باشد نه از روي نفاق زيرا حضرت مأمور بباطن است نه ظاهر مثل آباء طيّبين او [ع] که مأمور بظاهر بودند لذا ميفرمايد فَإِن‌َّ اللّه‌َ بِما يَعمَلُون‌َ بَصِيرٌ اگر حقيقت است قبول و اگر نفاق است مردود