اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ إِذ يُرِيکُمُوهُم إِذِ التَقَيتُم فِي أَعيُنِکُم قَلِيلاً وَ يُقَلِّلُکُم فِي أَعيُنِهِم لِيَقضِي‌َ اللّه‌ُ أَمراً کان‌َ مَفعُولاً وَ إِلَي اللّه‌ِ تُرجَع‌ُ الأُمُورُ (44)
و زماني که بشما ارائه داد زماني که کفار را ملاقات کرديد آنها را در نظر شما بسيار قليل و قليل نمايش داد شما را در نظر آنها تا اينکه قضاي الهي در غلبه شما و مغلوبيت آنها جاري شود که البته قضاي الهي جاري شدني است
(لا رادّ لقضائک و لا معقّب لحکمک)
جلد 8 - صفحه 133
توضيح- کفار و مشرکين که معتقد بامور باطنيه و حقائق معنويه نبودند فقط ظاهر بين هستند و بر حسب ظاهر جمعيت مسلمين را مشاهده ميکردند آنها را قليل ميديدند فقط سيصد و سيزده نفر حتي فرستادند در اطراف تفتيش کردند که آيا در کمين جمعيت ديگري هست که در موقع جنگ بمدد مسلمين درآيند و اما مسلمين که معتقد بنصرت الهي و مدد ملائکه و وعده حضرت رسالت صلّي اللّه عليه و آله و سلّم بودند مشرکين را حقيقة و باطنا و واقعا قليل ميديدند، و چه نکته مليحي در اينکه آيه شريفه بکار برده شده که در جمله اول ميفرمايد وَ إِذ يُرِيکُمُوهُم إِذِ التَقَيتُم فِي أَعيُنِکُم قَلِيلًا که حقيقت و باطن کفار را مشاهده کرديد که واقعا قليل بودند و در جمله دوم ميفرمايد وَ يُقَلِّلُکُم فِي أَعيُنِهِم که واقعا شما قليل نبوديد بنظر مشرکين چنين آمد که بعبارت يقللکم تعبير فرمود و اينکه صنع الهي براي اينکه بود که طرفين از يکديگر وحشت نکنند و اقدام بمبارزه نمايند لِيَقضِي‌َ اللّه‌ُ أَمراً کان‌َ مَفعُولًا تا آنچه خدا اراده فرموده از نصرت دين و خذلان شرک و کفر جاري شود و اينکه موضوع را بايد امروز اهل ايمان معتقد و مطمئن باشند که دست غيبي امام زمان روي سر آنها است و در کنف حفظ الهي محفوظ هستند و اينکه دشمنان دين داخله و خارجه با تمام قوي و حيل در مقابل دست يد اللهي و حفظ ربوبي ناچيز هستند و لو يک ها و هويي داشته باشند که گفتند (للباطل جولة و للحق دولة) خوش باش که عاقبت نکو خواهد شد و العاقبة للمتقين اعراف آيه 125.
وَ إِلَي اللّه‌ِ تُرجَع‌ُ الأُمُورُ بازگشت تمام کارها بسوي خدا است تا مشيت حق تعلق نگيرد خردلي امري واقع نميشود و اگر مشيّت تعلق گرفت هيچ مانعي جلوگيري نخواهد نمود ما قَطَعتُم مِن لِينَةٍ أَو تَرَکتُمُوها قائِمَةً عَلي أُصُولِها فَبِإِذن‌ِ اللّه‌ِ حشر آيه 5.
134