تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ لا يَحْسَبَنَّ الَّذِينَ کَفَرُوا سَبَقُوا إِنَّهُمْ لا يُعْجِزُونَ (59)
«1» بدين معنى که خداوند سبحان با جمله «إِنَّ اللَّهَ لا يُحِبُّ الْخائِنِينَ» بيان مى‌فرمايد که قبل از شروع جنگ بايد به قوم مخالف اعلام شود که پيمان ما به سبب خيانت شما باطل شده است و ما آماده محاربه با شما هستيم.
جلد 4 صفحه 366
بعد از امر به قتال کفار، وعده نصرت به اهل اسلام، و ايشان را امر فرمود به مستعد شدن براى قتال به اين وجه:
لا تَحْسَبَنَّ الَّذِينَ کَفَرُوا: و گمان مکن اى پيغمبر آنان را که کافر شدند، سَبَقُوا: پيشى و سبقت گرفتند امر الهى را و عاجز نمودند قدرت مطلقه ذات احديت را، و فوت نمودند تو را، پس بدرستى که حق تعالى ظفر يابد بديشان چنانچه وعده فرموده تو را، و غالب گرداند تو را بر ايشان. يا مراد منهزمان «بدر» و يا ناقضين عهدند که گمان مکن ما عاجز گشتيم از عذاب ايشان. زجاج گفته:
خطاب به رسول و مراد غير او است، إِنَّهُمْ لا يُعْجِزُونَ: بدرستى که اين کفار، عاجز نتوانند کرد ما را از عقوبت خود، تا آنکه مبعوث نشوند روز قيامت، بلکه از حيطه قدرت ما خارج نيستند و آنها را روز حشر زنده فرمايد و به کيفر اعمال خواهد رسانيد.
نکته: قوله «لا يَحْسَبَنَّ» را حفص و برخى ديگر از قرّاء به غيبت خوانده‌اند «لا يَحْسَبَنَّ» يعنى بايد که کافران گمان نکنند که ما از تعذيب ايشان عاجزيم. «1» عبرت: منقول است کافرى منکر بعث و حشر بود. وصيت نمود به اولادان خود که پس از مرگ جسد او را بسوزانند، و خاکستر آن را دو قسمت نموده، نصفى به باد، و نصفى به دريا ريزند، تا به توهّم او معدوم گردد. چون به وصيت عمل کردند، امر، از مصدر الهى صادر شد به باد و به آب تا ذرات متفرقه او را مجمع، و معذب ساختند.
«1» حفص از راويان قرائت «عاصم کوفى» مى‌باشد که عاصم از قرّاء سبعه است. و بايد دانست قرآنى که امروز در ميان مردم دائر است، مطابق قرائت عاصم به روايت حفص مى‌باشد. لذا در همين آيه مورد بحث، «لا يَحْسَبَنَّ» خوانده مى‌شود.
جلد 4 صفحه 367