تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ أَعِدُّوا لَهُمْ مَا اسْتَطَعْتُمْ مِنْ قُوَّةٍ وَ مِنْ رِباطِ الْخَيْلِ تُرْهِبُونَ بِهِ عَدُوَّ اللَّهِ وَ عَدُوَّکُمْ وَ آخَرِينَ مِنْ دُونِهِمْ لا تَعْلَمُونَهُمُ اللَّهُ يَعْلَمُهُمْ وَ ما تُنْفِقُوا مِنْ شَيْ‌ءٍ فِي سَبِيلِ اللَّهِ يُوَفَّ إِلَيْکُمْ وَ أَنْتُمْ لا تُظْلَمُونَ (60)
وَ أَعِدُّوا لَهُمْ: و مهيا و آماده سازيد اى مؤمنان براى ناقضان عهد يا منهزمان بدر. مَا اسْتَطَعْتُمْ مِنْ قُوَّةٍ: آنچه توانائى داريد از قوه بر قتال مانند رجال و آلات حرب.
تبصره: در اين رمى مفسرين را اقوالى است:
1- در منهج- عقبة بن عامر رضى اللّه عنه گويد: شنيدم از پيغمبر اکرم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم که بر منبر سه مرتبه فرمود: الا انّ القوّة الرّمى. بدانيد قوه تير انداختن است، و شايد تخصيص حضرت قوه را بذکر، به جهت آن باشد که تير و کمان اقوى سلاح است.
2- شيخ ابو القاسم نصر آبادى گفته: مفسران در اين آيه قوه را به معنى رمى تفسير نموده، بلى چنين است اما رمى بر سه وجه باشد. (1- رمى ظاهر به تير و کمان. 2- رمى باطن به تير آه سحر گاهى و صبحگاهى از کمان خضوع و خشوع. 3- رمى سهام حظوظ از دل و توجه بحق و فراغت از ماسوى).
3- أبو علي رود بارى گفته: قوه اعتماد است بر حمايت حق و واثق بودن به عنايت قادر مطلق.
4- نزد بعضى مراد به قوه و اتفاق کلمه است اعتماد به خدا و رغبت در ثوابت او سبحانه.
5- نزد برخى به معنى حصار است.
6- عياشى از حضرت صادق عليه السّلام: شمشير و اسب است.
7- ابن بابويه رحمه اللّه از آن حضرت فرمود: از اين قبيل است خضاب به سياهى.
وَ مِنْ رِباطِ الْخَيْلِ: و ديگر آماده سازيد از اسبان بسته در راه خدا.
فى المجمع- روى عن النّبىّ صلّى اللّه عليه و آله و سلّم انّه قال: ارتبطوا الخيل
جلد 4 صفحه 368
فانّ ظهورها لکم عزّ و اجوافها کنز. «1» فرمود پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم:
مرابطه نمائيد اسبان را، پس بدرستى که ظاهر آن عزت، و باطن آن گنج است.
تُرْهِبُونَ بِهِ عَدُوَّ اللَّهِ وَ عَدُوَّکُمْ: بترسانيد به اين استعداد، دشمنان خدا و دشمنان خود را که کفار مکه‌اند، وَ آخَرِينَ مِنْ دُونِهِمْ: و بترسانيد با خيل و سلاح، کفار ديگر را، غير از کافران مکه که، لا تَعْلَمُونَهُمُ: شما نمى‌دانيد آنها را، زيرا نماز مى‌خوانند و روزه مى‌دارند و کلمتين شهادتين مى‌گويند اما: اللَّهُ يَعْلَمُهُمْ: خداى تعالى باطن ايشان را مى‌داند، زيرا حق تعالى مطلع است بر سراير و ضماير. مراد از اين جماعت يهود بنى قريظه، يا فرس، يا جميع دشمنان دينند. نزد طبرى مراد جن هستند، زيرا اعداء شامل است جميع متظاهرين به عداوت را، پس باقى نماند مگر آنها که مستور از انظارند. وَ ما تُنْفِقُوا مِنْ شَيْ‌ءٍ فِي سَبِيلِ اللَّهِ: و آنچه نفقه و خرج مى‌کنيد از چيزى که داريد در راه خدا، يعنى در ترتيب سلاح و علوفه اسبها براى جهاد، يُوَفَّ إِلَيْکُمْ: وافى و بتمامه داده خواهد شد به شما جزاى آن در آخرت، وَ أَنْتُمْ لا تُظْلَمُونَ: و شما ستم ديده نخواهيد شد به نقص ثواب و تضييع عمل.