تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
وَ لا يَحْسَبَنَّ الَّذِينَ کَفَرُوا سَبَقُوا إِنَّهُمْ لا يُعْجِزُونَ (59) وَ أَعِدُّوا لَهُمْ مَا اسْتَطَعْتُمْ مِنْ قُوَّةٍ وَ مِنْ رِباطِ الْخَيْلِ تُرْهِبُونَ بِهِ عَدُوَّ اللَّهِ وَ عَدُوَّکُمْ وَ آخَرِينَ مِنْ دُونِهِمْ لا تَعْلَمُونَهُمُ اللَّهُ يَعْلَمُهُمْ وَ ما تُنْفِقُوا مِنْ شَيْ‌ءٍ فِي سَبِيلِ اللَّهِ يُوَفَّ إِلَيْکُمْ وَ أَنْتُمْ لا تُظْلَمُونَ (60)
ترجمه
و مپندار البته آنانکه کافر شدند پيشى گرفتند بدرستيکه آنها عاجز نمى
جلد 2 صفحه 545
کنند
و آماده سازيد براى آنها آنچه بتوانيد از نيرو و از اسبان بسته شده که بترسانيد بآن دشمن خدا و دشمن خودتان را و ديگران را از غير آنها که نميدانيدشان خدا ميداند آنها را و آنچه انفاق کنيد از چيزى در راه خدا ادا کرده ميشود بشما و شما ستم کرده نمى‌شويد.
تفسير
خداوند براى اطمينان خاطر نبىّ مکرّم خود از شرّ کفّاريکه از جنگ فرار نمودند و در اطراف و جوانب انتها ز فرصت براى حمله بر مسلمانان مينمودند ميفرمايد که گمان منما که ظفر بر آنها فوت شد از شما و آنها بر امر خدا و وعده نصرت او سبقت گرفتند و از دست رفتند آنها عاجز نمى‌کنند شما را از فتح و ظفر بر خودشان و هر وقت باشد خدا شما را بر آنها مسلط خواهد فرمود ولى شما هم در تهيه وسائل جنگ از قبيل تير و کمان و شمشير و زره و هر چه موجب تقويت و شوکت مسلمانان باشد تا حديکه استطاعت و تمکن داريد کوتاهى ننمائيد مخصوصا اسبان بسته شده براى جهاد در راه خدا را که تا درجه تهيه‌اش در موقع جنگ مشکل است قبلا آماده نمائيد که موجب رعب و هراس کفار مکه شود که دشمن خدا و شمايند و نيز موجب خوف و بيم ساير کفار شود که شما آنها را نميشناسيد چون نماز مى‌خوانند و روزه ميگيرند و بنفاق زيست ميکنند و پى فرصت ميگردند خدا آنها را ميشناسد که چه قدر بد جنسند و آنچه از اموال صرف نمائيد در تهيه وسائل جهاد و دفاع از اعداء دين خداوند عوض و جزاى آنرا در دنيا و آخرت بشما بنحو اتمّ خواهد داد و چيزى از آن کم و کاسته نخواهد شد و از اين آيه ميتوان استفاده نمود که تحصيل نيرو و قواء جنگى در هر عصرى مناسب با اقتضاء زمان بر مسلمانان از اهمّ واجبات است و بهر قيمتى تمام ميشود بايد تهيه نمايند که حفظ اسلام منوط بآن است و همچنين اعتبارات و شئونى که موجب عظمت و شوکت اسلام و رعب کفار از مسلمانان است و حفظ اينمعنى مقدم است بر حفظ فروعى که اساس اسلام توقف بر آن ندارد و اگر بمفاد اين آيه عمل شده بود کار ما به اين جا نميرسيد و بعضى يحسبنّ بياء قرائت نموده‌اند و بنابر اين الّذين کفروا فاعل و سبقوا بتقدير ان ناصبه بجاى دو مفعول قرار گرفته است